ماهیت و مزایای اخلاق کاربردی اسلامی با تأکید بر آراء آیت الله جوادی آملی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

چکیده

پژوهش در اخلاق کاربردی به جایی رسیده است که از همۀ ظرفیت‌های علوم طبیعی، انسانی و اجتماعی بهره می‌برد. دراین‌میان، دین و اندیشۀ دینی یکی از ظرفیت‌های مهم برای پژوهشگران این عرصه بوده است؛ تاجایی‌که می‌توان پرسید اخلاق کاربردی اساساً سکولار است یا دینی. پژوهشگران باتوجه‌به حضور اندیشمندان دینی در مراحل شکل‌گیری این رشته و مزایا و رهاوردهای اندیشۀ دینی برای اخلاق کاربردی، در اطلاق عنوان سکولار (به‌ویژه معانی افراطی‌اش) بر مباحثه‌ها و مطالعه‌های این رشته تردید کرده‌اند. در این مقاله ضمن شناسایی و تعریف اخلاق کاربردی اسلامی با تمرکز بر مزایایی که پژوهشگران دینی اخلاق کاربردی برای رویکرد دینی به آن برشمرده‌اند، با رویکردی اسلامی که از اندیشۀ استادجوادی آملی گرفته‌ایم، این مزایا را ارزیابی و با مزایای رویکرد اسلامی مقایسه کرده‌ایم. نگرشی اصیل و الهام‌بخش به حضور واقعی دین در زندگی انسان‌ها، رهیافتی تازه به بی‌طرفی اخلاقی و سازگاری آن با آزادی دینی، جمع اعتقاد به خدا و استحکام الزامات اخلاقی و رویکردی ممتاز به سلامت فاعل اخلاقی، از دستاوردهای رویکرد اسلامی به اخلاق کاربردی است که نتیجه این مقاله است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Nature and Advantages of Islamic Applied Ethics, with an emphasis on the opinions of Ayatollah Javadi Amoli

نویسنده [English]

  • Mohammad Taghi Islami
Associate Professor at Islamic Sciences and Culture Academy
چکیده [English]

 Applied ethics research studies, now has reached to the point that attempts to take advantage of all the capacities of natural, human and social sciences to progress its work. Religion and religious thought, In the meantime, have been one of the significant capacities for researchers in this field. To the extent that the question arises whether applied ethics is essentially secular or religious? Due to the presence of religious scholars at the stages of the formation of this discipline, and in the light of the advantages and favors that religious thought can have for applied ethics, scholars have challenged the use of the secular title (especially the extreme meanings of the word) on the discussions and studies of this field. In this paper, while identifying and defining the Islamic applied ethics, focusing on the benefits that religious scholars of ethics have counted for the religious approach, I have dealt with the Islamic approach of Ayatollah Javadi Amoli to assess these benefits and compare them with the benefits of the Islamic approach. A genuine and inspiring attitude with the true presence of religion in human life, a new approach to moral impartiality and its compatibility with religious freedom, the combination of belief in God and the strengthening of moral obligations and a distinctive approach to the well-being and healthiness of the moral agents, are some of the achievements of Islamic approach to applied ethics, which are the results of research in this paper.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ethics
  • Secular Ethics
  • Applied Ethics
  • Religious Applied Ethics
  • Islamic Applied Ethics
  • Ayatollah Javadi Amoli

قرآن کریم.

نهج‌البلاغه.

ابن‌ابی‌جمهور، محمدبن‌زین‌الدین (۱۴۰۵)، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، دار السید الشهداء للنشر، قم.

ابن‌بابویه،‌ محمدبن‌علی (۱۳۷۸)، عیون أخبار الرضا، بی‌نا، تهران.

تمیمى آمدى، عبدالواحدبن‌محمد (۱۴۱۰)، غررالحکم و دررالکلم، بی‌نا، قم.

جوادی ‌آملی، عبدالله (۱۳۸۷)، دین‌شناسی، تحقیق: محمدرضا مصطفی‌پور، اسراء، قم.

جوادی ‌آملی، عبدالله(۱۳۸۹)، انتظار بشر از دین، تحقیق: محمدرضا مصطفی‌پور، اسراء، قم.

جوادی ‌آملی، عبدالله(۱۳۸۴)، فطرت در قرآن، تحقیق: محمدرضا مصطفی‌پور، اسراء، قم.

جوادی ‌آملی، عبدالله (بی تا.)، نسخه قدیمی سایت بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء، [دسترسی، بی تاریخ:

http://www.portal.esra.ir/Pages/Index.aspx?kind=2&lang=fa&id=MjY1OA%3d%3d-gd5HoniMnEw%3d]

جونز، و. ت. (۱۳۶۲)، خداوندان اندیشه سیاسی، ترجمۀ علی رامین، امیرکبیر،‌ تهران.

حقیقت، صادق (۱۳۹۱)، روش‌شناسی علوم سیاسی، دانشگاه مفید، قم.

طباطبایی، محمدحسین (۱۳۹۰)، المیزان، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات، بیروت.

طبرسى، على‌بن‌حسن (۱۹۶۵)، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، بی‌نا، نجف.

طبری (۱۴۱۲)، جامع البیان فی تفسیر القرآن (تفسیر الطبری)، دارالمعرفة، بیروت.

طوسی، محمدبن‌حسن (بی‌تا)،‌ التبیان فی تفسیر القرآن، دار إحیاء التراث العربی، بیروت.

فانینگ، استیون (۱۳۸۴)، عارفان مسیحی، ترجمة فرید‌الدین زادمهر، نیلوفر، تهران.

کلینى (۱۴۰۷)، الکافی، دارالکتب الاسلامیه، تهران.

گرت، برنارد (۱۳۸۰)، بی‌طرفی،‌ ترجمۀ سیداکبر حسینی، در مجموعۀ مقالات فلسفة اخلاق (برگرفته از دایره‌المعارف فلسفۀ اخلاق لارنس بکر)، مؤسسة آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی‌ره، قم.

مطهری، مرتضی (۱۳۹۰)، خدمات متقابل اسلام و ایران، صدرا،‌ تهران.

مکارم شیرازى، ناصر (۱۳۷۱)، تفسیر نمونه، دار الکتب الإسلامیة، تهران.

میشل، توماس (۱۳۷۷)، کلام مسیحی، ترجمۀ حسین توفیقی، مرکز مطالعات و تحقیقات ادیان و مذاهب، قم.

هابز، توماس (۱۳۸۰)، لویاتان، ترجمۀ حسین بشیریه، نی، تهران.

یوـ لان،‌ فانگ (۱۳۸۰)، تاریخ فلسفۀ چین، ترجمۀ فرید جواهرکلام، نشر و پژوهش فرزان روز، تهران.

Adams, R. M. (1999) Finite and Infinite Goods: A Framework for Ethics. Oxford University press.

Beauchamp, Tom L. (1984), “On Eliminating The Distinction Between Applied Ethics and Ethical Theory”, The Monist, 4, Vol. 67.

Cahill, L. S. (2005) Theological Bioethics: Participation, Justice, and Change, Washington DC: Georgetown University press.

Childress, James F. (2003) Religion, theology and bioethics, The Nature and Prospects of Bioethics: Interdisciplinary perspectives, book auth. F. G. Miller (ed.), Totowa, NJ: Humana press.

Clouser, K. Danner (1999) "Biomedical Ethics", Philosophy and Ethics: Selections from the Encyclopedia of Philosophy and Supplement, book auth. M. Borchert Donald.

Evans, J. H. (2002), Playing God? Human Genetic Engineering and the Rationalization of Public Bioethical Debate, Chicago: University of Chicago press.

Gregory, Eric (2009), "Religion and Bioethics", A Companion to Bioethics, book auth. Kuhse Helga and Singer Peter, Blackwell publishing, Ltd.

McKenny, G.P. (1977), To Relieve the Human Condition: Bioethics, Technology, and the Body, Albany NY: State University of New York.

Olick, R. S. (1991), “Brain death, religious freedom, and public policy: New Jersey’s landmark initiative”, Kennedy Institute Ethics Journal, 1/4.

Santurri, E. (1988) Perplexity in the Moral Life: Philosophical and Theological Considerations. Charlottesville: University of Virginia press.

Wolpe, P. R. (2005) Religious responses to neuroscientific questions, Neuroethics: Defining the Issues in Theory, Practice, and Policy, J. Illes (ed.), Oxford University press.