اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

روش های توانمندسازی اخلاقی روانشناختی از منظر روانشناسی جامعه نگر و قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مسعود آذربایجانی
استاد گروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. قم. ایران.
10.22034/re.2025.551254.2119
چکیده
روانشناسی جامعه نگر به روابط افراد با اجتماعات مربوط می شود، این رشته با ادغام پژوهش و عمل، به دنبال درک و ارتقای کیفیت زندگی افراد، اجتماعات و جوامع است. این جستار موضوع روش های توانمندسازی اخلاقی روانشناختی را از منظر روانشناسی جامعه نگر و قرآن پی می گیرد. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی در قلمرو آیات قرآن است و از پیشینه روانشناسی جامعه نگر برای ادبیات علمی بحث و قالب های جستجو استفاده شده است. یافته های این پژوهش در چهار محور عبارتند از:1. روش های معنوی: ایمان، اخلاص،توکل، رضایت باطنی،دعا ، نماز،ولایت و تقوی؛ 2.روش های آگاهی بخشی و معرفت بخش: علم، معرفت، یقین، تفکر، بصیرت ؛ 3.روش های اخلاقی: تزکیه، فضیلت، برّ ، عزم، همت،استقامت و عمل به طور کلی و حرّیت، عزت، شرف، شجاعت، صبر، حلم، صدق و فتوّت به طور خاص؛ 4.روش ها و راهکارهای اجتماعی: اخوت، الفت، خدمت، احسان، معاشرت، مواسات ، مسئولیت،دوستی و رفاقت. هدف اصلی این جستار استفاده از ادبیات علمی روانشناسی جامعه نگر برای توانمندسازی با توجه به رویکرد بومی و اسلامی است.
کلیدواژه‌ها
کلید واژگان: روانشناسی جامعه نگر
توانمندسازی
اخلاق
روانشناسی اسلامی

موضوعات

عنوان مقاله English

Psychological Moral Empowerment Methods From the Perspective of Sociological Psychology and the Quran

نویسنده English

Masood Azarbayejani
چکیده English

Community psychology is concerned with the relationships between individuals and communities. This field seeks to understand and improve the quality of life of individuals, communities, and societies by integrating research and practice. This article explores the topic of psychological moral empowerment methods from the perspective of community psychology and the Quran. The research method is qualitative content analysis in the realm of Quranic verses, and the background of community psychology has been used for scientific literature, discussion, and search formats. The findings of this research in four areas are: 1. Spiritual methods: faith, sincerity, trust, inner satisfaction, prayer, prayer, guardianship, and piety; 2. Awareness and knowledge-giving methods: science, knowledge, certainty, thinking, insight; 3. Moral methods: purification, virtue, righteousness, determination, determination, perseverance, and action in general, and freedom, dignity, honor, courage, patience, forbearance, truth, and leadership in particular; 4. Social methods and strategies: brotherhood, affection, service, benevolence, association, compassion, responsibility, friendship, and fellowship. The main goal of this article is to use the scientific literature of community psychology for empowerment according to the indigenous and Islamic approach.

کلیدواژه‌ها English

Keywords: Community psychology
empowerment
ethics
Islamic psychology
1. قرآن.
2. نهج البلاغه.
3. ابن ابی الحدید، عبدالحمیدبن هبه الله (1387ق.) شرح نهج البلاغه، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
4. ابن اسحاق، محمد(1424ق.) السیره النبویه، بیروت، دارالکتب العلمیه.
5. ابن حنبل، احمدبن محمد(1430ق.) مسند، 6جلد، بیروت، دارالفکر.
6. ابن سعد، محمدبن سعد(1410ق.)الطبقات الکبری، 9جلد، بیروت، دارالکتب العلمیه .
7. ابن شعبه، حسن بن علی (1392) تحف العقول، ترجمه پرویز اتابکی، قم: دارالحدیث.
8. ابن عبدربه، احمدبن محمد(1407ق.) العقد الفرید، 8جلد، بیروت، دارالکتب العربیه.
9. ابن عساکر، علی بن حسن(بی تا)تاریخ مدینه دمشق، بیروت، دارالفکر.
10. ابن هشام، عبدالملک (بی تا)السیره النبویه، بیروت، دارالقلم.
11. ابوالفرج اصفهانی، علی بن حسین(1422ق.) الاغانی، 27جلد، بیروت، دارالکتب العلمیه.
12. ابونعیم، احمدبن عبدالله(1419ق.) معرفه الصحابه، 7جلد، بیروت، دارالوطن للنشر.
13. اسکندری، محمدحسین و اسماعیل دارابکلایی(1383) پژوهشی در موضوع قدرت، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
14. پارگامنت، کنت آیرا(1399)روان درمانی یکپارچه معنوی: درک و بیان امر قدسی، ترجمه علیرضا ظهیرالدین و همکاران، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه ودانشگاه شهید بهشتی.
15. تافلر، آلوین(1395) جابجایی در قدرت: دانایی وثروت و خشونت در آستانه قرت بیست و یکم، ترجمه شهیندخت خوارزمی، فرهنگ نشر نو.
16. جرجانی، (1419ق.) شرح المواقف، 8جلد، دارالکتب العلمیه.
17. حلی(علامه)، حسن بن یوسف (1366)، کشف المراد فی تجرید الاعتقاد، موسسه مطبوعات دینی.
18. طباطبایی، محمدحسین(1355) المیزان فی تفسیرالقرآن، دارالکتب الاسلامیه.
19. ــــــــــــــــــــــــ (1392) نهایه الحکمه، دارالتبلیغ اسلامی.
20. طیب، عبدالحسین(1386) اطیب البیان فی تفسیر القرآن، 15 جلد، موسسه سبطین.
21. فیض کاشانی، ملامحسن محمدبن شاه مرتضی(بی تا) محجه البیضاء فی تفسیر الاحیاء، دفتر انتشارات اسلامی.
22. کلینی، محمدبن یعقوب(1390)اصول الکافی، 3جلد، دارالاضواء .
23. فردوسی، ابوالقاسم(1369) شاهنامه فردوسی، تهران: امیرکبیر.
24. فخررازی، محمدبن عمر (1411ق.)التفسیر الکبیر، قاهره، چاپ افست تهران.
25. کاظمی نجف آبادی، مصطفی و سیدرضاحسینی(1402)الگوی مطلوب تکافل اجتماعی در اسلام، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
26. گالبرایت، جان کنت(1371) آناتومی قدرت، ترجمه، محبوبه مهاجر، تهران:سروش.
27. متقی هندی، علی بن حسام الدین (1409ق.) کنزالعمّال فی سنن الاقوال و الافعال، بیروت: موسسه الرساله
28. مجلسی، محمدباقر(1315ق.) بحارالانوار، 110 جلد، تهران:دارالکتب الاسلامیه.
29. مصباح یزدی، محمدتقی(1388)معارف قرآن، 3جلد، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
30. مکارم شیرازی، ناصر(1397)تفسیر نمونه، 28جلد، تهران:دارالکتب الاسلامیه.
31. مولوی، جلال الدین محمد (1375) مثنوی معنوی، تهران: انتشارات ناهید.
32. نبوی، سیدعباس(1379) فلسفه قدرت، تهران وقم:سمت و پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
33. وبر، ماکس(1384) دین، قدرت و جامعه؛ ترجمه احود تدین، تهران: هرمس.
34. Foster-Fishman, P.G., Salem, D.A., Chibnall, S., Legler,R.&Yapchai, C. (1998). Empirical support for the critical assumptions of empowerment theory. American Journal of Community, Psychology, 26, 507–36.
35. Hagan, T. & Smail, D. (1997). Power-mapping – I. Background and basic methodology.
36. Journal of Community and Applied Social Psychology, 7, 257–68.
37. James,W.(2002) The varities of reiligious experience centery editon, london and new york, Routledge.
38. Orford, Jim, (2007) COMMUNITY PSYCHOLOGY Challenges, Controversies and Emerging Consensus, John Wiley & Sons, Ltd, 2008.
39. Perkins,D.D. & Zimmerman, M.A. (1995). Empowerment theory, research, and application: an introduction to a special issue. American Journal of Community Psychology, 23,569–79 (cited by Peterson et al., 2005).
40. Prilleltensky, I. & etal. (2001) The role of power and control in children’s lives: an ecological analysis of pathways towardwellness, resilience and problems. Journal of Community and Applied Social Psychology, 11, 143–58.
41. Rappaport, J. (1987) Terms of empowerment/exemplars of prevention: toward a theory for community psychology. American Journal of Community Psychology, 15, 121–43 (cited by Zimmerman, 1995).
42. Riger, S. (1993) What’s wrong with empowerment? American Journal of Community Psychology, 21, 279–92.
43. Smail, D. (1995) Power and the origins of unhappiness: working with individuals. Journal of Community and Applied Social Psychology, 5, 347–56.
44. Smail, D. (2001). Commentary: de-psychologizing community psychology. Journal of Community and Applied Social Psychology, 11, 159–65.
45. Smail, D. (2003). Therapeutic psychology and the ideology of privilege. Paper presented at the UK Community and Critical Psychology conference, Birmingham, England, 11 September.
46. Smail, D. (2005) Power, Interest and Psychology: Elements of a Social Materialist Understanding of Distress. Ross-on-Wye: PCCS Books.
47. Zimmerman, M.A. (1995) Psychological empowerment: issues and illustrations. American Journal of Community Psychology, 23, 581–99 (cited by Dalton et al., 2001).