اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

طراحی الگوی اهداف تربیتی ادعیه مأثور با تأکید بر اندیشه های تربیتی علامه جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترا رشته مدرسی اخلاق اسلامی دانشگاه معارف اسلامی
2 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشگاه معارف اسلامی
چکیده
تحقق انسان کامل و جامعه صالح در منظومه تربیت اسلامی، مستلزم شناسایی دقیق اهداف تربیتی و تبیین نسبت آن‌ها با یکدیگر است. ادعیه مأثور، با بهره‌مندی از مضامین عمیق توحیدی، اخلاقی و معنوی، ظرفیت تبیین نظام مند اهداف تربیت اسلامی را دارند. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و با تأکید بر اندیشه تربیتی علامه جوادی آملی، در پی کشف و تبیین هدف غایی و اهداف واسطی تربیت در ادعیه اسلامی است. هدف نهایی در این نظام، رسیدن به قرب الهی است که مفاهیمی همچون عبودیت، رضوان الهی و حیات طیبه به عنوان نمودهای آن معرفی شده‌اند. در اندیشه علامه جوادی آملی، این هدف غایی نه‌تنها با فطرت انسانی همساز است بلکه مطلوبیتی ذاتی دارد و جامع همه کمالات انسانی تلقی می‌شود. نظام اهداف تربیتی ادعیه، افق روشنی را برای تربیت انسان در مسیر تعالی ترسیم می‌نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در این نظام تربیتی، قرب الهی به‌مثابه هدف غایی تربیت مطرح است و مفاهیمی همچون عبودیت، حیات طیبه و رضوان الهی، تجلیات آن به‌شمار می‌روند. اهداف واسطی در چهار ساحت رابطه با خدا (مانند معرفت، محبت و عبادت)، با خود (خودشناسی، حق طلبی و کمال خواهی و خودسازی)، با همنوعان (توجه به حقوق دیگران، نوع دوستی و دگرخواهی و داشتن تعامل اخلاقی اجتماعی) و با طبیعت (شناخت طبیعت به عنوان آیت الهی، احساس  مسئولیت نسبت به آن و عمران  و آبادی زمین و زیست اخلاق‌محور) سامان یافته‌اند. این اهداف واسطی در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری نمود یافته و در ارتباطی به‌هم‌پیوسته و سازوار، زمینه‌ساز دستیابی به هدف غایی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Designing a model of educational goals for the supplications of the Prophet with an emphasis on the educational thoughts of Allamah Javadi Amoli

نویسندگان English

Ebrahim Ameli 1
mohammad ali majd faghihi 2
1 PhD student in Islamic Ethics, Islamic Education University
2 Assistant Professor, Quran and Hadith Department, Islamic Education University
چکیده English

The realization of a perfect human being and a righteous society in the Islamic educational system requires a precise identification of educational goals and an explanation of their relationship to each other. The exegetical supplications, benefiting from deep monotheistic, moral, and spiritual themes, have the capacity to explain a purposeful system of education. This research, using the qualitative content analysis method and emphasizing the educational thought of Ayatollah Javadi Amoli, seeks to discover and explain the ultimate goal and intermediate goals of education in Islamic supplications. The research findings show that the intermediate goals of education are organized in four areas of human relationship with God, self, others, and nature, and these goals encompass human cognitive, emotional, and behavioral dimensions. The ultimate goal in this system is to reach divine proximity, of which concepts such as servitude, divine pleasure, and a good life have been introduced as its manifestations. In the thought of Ayatollah Javadi Amoli, this ultimate goal is not only compatible with human nature but also has an inherent desirability and is considered comprehensive of all human perfections. The system of educational goals of Adiyeh draws a clear horizon for educating humans on the path to excellence.

کلیدواژه‌ها English

Educational goals
Islamic supplications
ultimate goal
divine approach
Javadi Amoli
  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه.
  3. ابطحی، محمدباقر، ۱۴۲۴ق، الصحیفه النبویه الجامعه: لادعیه الانبیا و المرسلین من آدم الی خاتم النبیین محمد رسول رب العالمین، قم: موسسه امام المهدی7
  4. ـــــــــــــــ ، 1377، الصحیفه العلویه الجامعه لادعیه/ الامام علی بن ابی طالب علیهم السلام، قم: موسسه الامام المهدی7
  5. ـــــــــــــــ ، 1381، الصحیفه الرضویة الجامعة، قم، حبل المتین
  6. ـــــــــــــــ ، 1385، الصحیفة الباقریة والصادقیة الجامعة، قم: موسسه الامام المهدی7
  7. ـــــــــــــــ ، 1413ق، الصحیفه السجادیه الجامعه لادعیه/ الامام علی بن الحسین علیهم السلام، قم: موسسه الامام المهدی7
  8. ـــــــــــــــ ، 1423ق، الصحیفه المهدیة الجامعة، قم، حبل المتین
  9. ـــــــــــــــ ، 1437ق، الصحیفه الحسینیه الجامعه لادعیه/ الامام حسین بن علی علیهم السلام، قم: موسسه الامام المهدی7
  10. ابن بابویه، محمد بن علی بن حسین، 1395ق، من لا یحضره الفقیه، قم، دار الکتب الاسلامیه
  11. ابن طاووس، علی بن موسی، 1414ق. اقبال الاعمال، تحقیق جواد قیومی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی
  12. اعرافی، علیرضا، 1399، درآمدی بر تعلیم و تربیت اسلامی 2: اهداف تربیت از دیدگاه اسلام، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
  13. باقری، خسرو، 1398، نگاهی دوباره به تربیت اسلامی، تهران، مدرسه
  14. البحرانی، کمال الدین میثم بن علی، ۱۴۲۰ق، بیروت : دارالثعلین
  15. جعفر بن محمد الصادق (منسوب)1400،م صباح الشریعة و مفتاح الحقیقة بیروت، مؤسسة الاعلمی للمطبوعات
  16. جوادی آملی، عبدالله، 1384 معرفت شناسی در قرآن، قم، اسرا
  17. ـــــــــــــــــــــ ، 1386 تفسیر انسان به انسان. قم: اسرا.
  18. ـــــــــــــــــــــ ، 1388 اسلام و محیط زیست، قم، اسرا
  19. ـــــــــــــــــــــ ، 1389 الف ولایت علوی در قرآن، قم، اسرا
  20. ـــــــــــــــــــــ ، 1389 ب جامعه در قرآن، قم، اسرا
  21. ـــــــــــــــــــــ ، 1390 تبیین براهیین اثبات خدا، قم، اسرا
  22. ـــــــــــــــــــــ ، 1393 الف. تحریر تمهید القواعد، - . قم، اسرا.
  23. ـــــــــــــــــــــ ، 1393 ب. رحیق مختوم، ج. 5. ویراستار حمید پارسانیا. قم، اسرا.
  24. ـــــــــــــــــــــ ، 1398 ب فطرت در قرآن تفسیرموضوعی قرآن جلد 12، قم، اسرا
  25. ـــــــــــــــــــــ ، 1379، مراحل اخلاق در قران، قم، اسرا
  26. ـــــــــــــــــــــ ، 1387، ادب فنای مقربان، قم، اسرا
  27. ـــــــــــــــــــــ ، 1389، ولایت علوی در قرآن، قم، اسرا
  28. ـــــــــــــــــــــ ، 1393، الف تحریر تمهید القواعد، قم، اسرا
  29. ـــــــــــــــــــــ ، 1394، تفسیر تسنیم، قم، نشراسرا
  30. ـــــــــــــــــــــ ، 1398، الف حکمت عبادات، قم، اسرا
  31. ـــــــــــــــــــــ ، 1379، مراحل اخلاق در قرآن، قم.، اسرا
  32. ـــــــــــــــــــــ ، ۱۳۸۵، شرح دعای ابوحمزه ثمالی، جلسه اول، سایت تبیان
  33. حسینی زاده، سید علی، 1402، تعلیم و تربیت اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
  34. شرفی، محمد رضا، 1388، فلسفه تربیتی اسلام با رویکردی تطبیقی، تهران، موسسه فرهنگی منادی تربیت
  35. صدوق، محمدبن علی، 1404ق، من لا یظهره الفقیه، تهران، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات
  36. طبرسی، فضل بن حسن، بی تا، تفسیر مجمع البیان، تهران، نشرفراهانی.
  37. فتحعلی خانی، محمد، 1379. آموزه‌های بنیادین علم اخلاق، تهران، نشر شهریار
  38. کفعمی، ابراهیم بن علی، 1418ق.، البلد الامین و الدرع الحصین، بیروت، موسسه الاعلمی، للمطبوعات، چاپ اول
  39. کفعمی، ابراهیم بن علی، جنه الأمان الواقیه و جنه الإیمان الباقیه، بیروت، موسسه الاعلمی، للمطبوعات، بی‌تا.
  40. متقی، علی بن حسام‌الدین، 141ق، کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، دار الکتب العلمیة - بیروت – لبنان