اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

نقش انفاق در تقویت خشوع مومنان براساس آیات سوره حدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه قرآن و حدیث دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس
2 دانش پژوه سطح چهار(دکتری تفسیر تطبیقی)، موسسه آموزش عالی رفیعه المصطفی، تهران، ایران.
چکیده
خشوع، نمود درونی و باطنی فروتنی و تواضع است و حالتی خاص برای بندگان در درک عظمت و کبریای پروردگار به شمار می‌رود. این صفت اخلاقی تنها در عمل و با افعال به ملکه ظهور می‎رسد. از سویی دیگر انفاق، گذشتن از امری تا حد اتمام، گستره وسیعی دارد که از انفاق مال تا انفاق معنوی را فرا گرفته و سر حد آن انفاق جان (جهاد) است. در قرآن کریم اصل عمل انفاق مانند سایر امور عبادی تنها برای تحقق اطاعت امر خدا و رسول است، و این امر بدون خشوع و نیت خالص محقق نمی‎شود. پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سوال است که  بر اساس آموزه‎های سوره حدید، انفاق چگونه موجب تقوت صفت خشوع در مؤمنان می‎شود. بررسی توصیفی تحلیلی این مسئله حاکی از آن است که انفاق اطاعت امر خداوند بعد از درک عظمت الهی او بوده و در واقع انفاق نمود بیرونی خشوع است و تحقق خشوع را می‎توان در دو مرحله، نخست زمینه‌های پیدایش و ایجاد خشوع، سپس عوامل تقویت آن تبیین کرد. در مرحله اول (آیات1-15) با ایجاد شناخت نسبت پروردگار و صفاتش و با به تصویر کشیدن حقیقت ایمان مؤمنان در آخرت، ایشان را بر انفاق، ترغیب و تشویق می‎کند. در مرحله بعد ضمن نمایاندن چهره واقعی دنیا و متعلقات آن، بر فانی بودن اعمال و علائق دنیا و به دوری از حب به آن تاکید کرده است. پس در نتیجه، این حالت اخلاقی در اثر تقویت خشوع و درک عظمت الهی در مؤمنان ایجاد می‌شود و بذل انفاق در گستره‌های مختلفی چون جان، مال، امور مادی و معنوی، با قید اخلاص فی‌سبیل الله محقق می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Role of Charity in Strengthening the Humility of Believers Based on the Verses of Surah Al-Hadid

نویسندگان English

khadijeh ahmadibighash 1
Reyhaneh Sadat Seyed Mehdi 2
1 Assistant Professor of the Qur'an and Hadith Department of the Faculty of Humanities. Tarbiat Modares University. Tehran, Iran
2 Level 4 Scholar (PhD in Comparative Interpretation), Rafieh Al-Mustafa Institute of Higher Education, Tehran, Iran.
چکیده English

Khushoo means the inner and inner manifestation of humility and humility, and in fact, it is a special state for servants in understanding and comprehending the greatness and grandeur of the Almighty God, and it only reaches the queen of revelation in action and through actions. On the other hand, charity, going through a matter to the point of completion, has a wide scope that encompasses from spending money to spiritual spending and to the extent of including spending one's life (jihad). The principle of charity, like other acts of worship, is only to fulfill obedience to the command of God and the Messenger (PBUH), and this cannot be achieved without humility and pure intention. The present study seeks to answer the question of how, based on the teachings of Surah Al-Hadid, charity causes the strength of the attribute of humility in believers. A descriptive and analytical study of this issue indicates that, based on the teachings of Surah Madani Hadid, giving is obedience to God's command after understanding His divine greatness, and is an external manifestation of humility, and it creates and strengthens the realization of humility in two stages. In the first stage (verses 1-15), by creating awareness of the relationship between God and His attributes, by depicting the truth of the believers' faith in the Hereafter, it has encouraged and encouraged them to give. In the next stage, while showing the true face of the world and its belongings, it has emphasized

کلیدواژه‌ها English

Surah Hadid
creating a spirit of humility
strengthening a spirit of humility
giving in the way of Allah
  1. قرآن کریم، ترجمه محمدمهدی فولادوند، تهران، انتشارات پیام عدالت، 1397ش.
  2. نهج‎البلاغه، گردآورنده محمدبن‌حسین شریف الرضی، ترجمه محمد دشتی، قم، موسسه فرهنگی امیرالمومنین (ع) 1407ق.
  3. ابن‏عاشور، محمدطاهر (1420ق)، تفسیر التحریر والتنویر، بیروت، مؤسسة التاریخ العریب.
  4. انصاری، عبد الله (1408ق)، منازل السائرین، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  5. آلوسى، محمودبن عبدالله‏ (1415ق‏)، روح المعانی فی تفسیرالقرآن العظیم والسبع المثانی، بیروت، دارالکتب العلمیه.
  6. بهجت‌پور، عبدالکریم (1394ش)، شناخت نامه تنزیلی سورههای قرآن کریم، قم، موسسه تمهید.
  7. بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق)، أنوارالتنزیل و أسرارالتأویل، بیروت، دارالتراث العربی.
  8. پیشوایی، مهدی (1393ش)، تاریخ اسلام، قم، نشر معارف.
  9. تفتازانی، سعدالدین (1409ق)، شرح المقاصد، تحقیق: دکتر عبدالرحمن عمیره‏، قم، الشریف الرضی.
  10. جرجانی، میرسیدشریف (1325ش)، شرح المواقف، تحقیق: بدر الدین النعسانی، قم، الشریف الرضی.
  11. جوادی آملی، عبدالله (1396ش)، تفسیر تسنیم، قم، اسراء.
  12. حلی، حسن بن یوسف (1413ق)، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، تحقیق: آیت‏اللّه حسن زاده، قم، مؤسسة النشر الإسلامی.
  13. خوانساری، جمال (1378ش)، الحاشیة علی حاشیة الخفری على شرح التجرید، تحقیق: رضا استادى‏، قم، مؤتمر المحقق الخوانساری‏.
  14. دروزه، محمد عزه (1383ق)، التفسیر الحدیث، بیروت، دارالغرب الاسلامی.
  15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1412ق)، المفردات فی غریب القرآن، دمشق، دارالقلم.
  16. رشید رضا، محمد (1414ق)، تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، بیروت، دارالمعرفه.
  17. زرگری نژاد، غلامحسین (1387ش)، تاریخ صدر اسلام (عصر نبوت)، تهران، سمت.
  18. سیدقطب (1425ق)، تفسیر فى ظلال القرآن، بیروت، دارالشروق.
  19. سیوطى، عبدالرحمن بن ابى‏بکر (1404 ق)، الدرالمنثور فى التفسیر بالماثور، قم‏، کتابخانه عمومى حضرت آیت الله مرعشى نجفى (ره).
  20. شریف مرتضی، علی (1405ق)، رسائل الشریف المرتضی، تحقیق: سید مهدى رجایى، قم، دارالقرآن الکریم‏.
  21. صادقی تهرانی، محمد (1406ق)، الفرقان فی تفسیر القرآن بالقرآن و السنه، قم، فرهنگ اسلامی.
  22. صدرالدین شیرازی، محمد بن إبراهیم (1981)؛ الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیه الاربعه، بیروت، داراحیاء التراث.
  23. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1390ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  24. طبرسى، فضل بن حسن (1372ش‏)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن‏، تهران، ناصر خسرو.
  25. ــــــــــــــــــــــــ (1412ق)، تفسیر جوامع الجامع، قم‏، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  26. طوسى، محمد بن حسن (بی تا)، التبیان فی تفسیرالقرآن‏، بیروت‏، دارإحیاء التراث العربی.
  27. طیب، عبدالحسین (1369ش)، اطیب البیان فی تفسیرالقرآن، تهران، نشر اسلام.
  28. عبدالله زاده آرانی، رحمه الله (1398ش)، بررسی انفاق در قرآن بر اساس ترتیب نزول آیات، نشریه شناخت قرآن، شماره23، صص73-90.
  29. عبیدلی، عمیدالدین (1381)؛ إشراق اللاهوت فی نقد شرح الیاقوت، تحقیق: علی اکبر ضیایی، تهران، میراث مکتوب.
  30. فراهیدی، خلیل بن احمد (1409ق)، العین، قم، نشر هجرت.
  31. فضل الله، محمد حسین (1419ق)، من وحى القرآن، بیروت، دارالملاک.
  32. کلینى، محمد بن یعقوب (‏1407ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
  33. لاهیجی، عبدالرزاق (1383ش)، گوهر مراد، تهران، سایه.
  34. مدرسى، محمدتقى‏ (1419ق)، من هدى القرآن‏، تهران، دارمحبی الحسین.
  35. مصباح یزدی، محمد تقی (1377ش)، آموزش عقاید، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی.
  36. ــــــــــــــــــــــــــ (1385ش)، آیین‌پرواز، قم، موسسه‌آموزشی‌وپژوهشی‌امام‌خمینی (ره).
  37. مصطفوی، حسن‏ (1368ش)، ‏ التحقیق فی کلمات القرآن الکریم‏، تهران‏، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  38. مکارم شیرازى، ناصر (1371 ش)، تفسیر نمونه، ‏تهران، دارالکتب الإسلامیه.
  39. الموسوی الخمینی، روح الله (1378ش)، آداب الصلاه، تهران، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره) .
  40. نراقی، احمد بن محمد (1384ش)، معراج السعاده، قم، هجرت.
  41. الیوسفی‌غروی، محمد هادی (بی تا)، موسوعة التاریخ الاسلامی، قم، مجمع‌الفکر الاسلامی.