اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

مبانی جهان شناختی اخلاق در اندیشه فیض کاشانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و اصول، جامعه المصطفی العالمیه، اصفهان، ایران.
2 استادیار گروه قرآن و حدیث، جامعه المصطفی العالمیه، اصفهان، ایران.
چکیده
بی‎تردید شناخت مبانی نظری اخلاق و نقش آن برای دست‎یابی به دستورالعمل‎های اخلاقی ضروری است. مبانی جهان شناختی از جمله مبانی مطرح در حوزه فرا اخلاق است که نگرش اندیشمندان به عوالم وجود و اصول حاکم بر آن را بازتاب می‎کند. از آنجایی که اعتقاد یا نفی عالم ذر و عوالم پس از دنیا در حیطه‎های معرفت شناسی اخلاقی، هستی شناسی اخلاقی و انگیزش اخلاقی تأثیر گذار است؛ این مقاله که به روش توصیفی – تحلیلی و با تکیه بر آثار و اندیشه‎های فیض کاشانی به نگارش در آمده، درصدد تبیین مبانی جهان شناختی و اثر بخشی آن در اخلاق است، و به دستاوردهایی چون معناداری اخلاق با توجه به اعتقاد به عالم ذر، و انگیزش اخلاقی در اثر باور به عوالم پس از دنیا و پاداش و کیفر اخروی رسیده است. همچنین در اثر باور به ناظمی بصیر و صاحب قوانین و سنت‎ها در دنیا به توجیه چرایی زیست اخلاقی، اشاره نموده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Cosmological foundations of ethics in Faiz Kashani's thought

نویسندگان English

Samad Rajabi 1
Mortaza Fadaee 2
1 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Principles, Al-Mustafa Al-Alamiyah University, Isfahan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Quran and Hadith, Al-Mustafa Al-Alamiyah University, Isfahan, Iran.
چکیده English

Undoubtedly, understanding the theoretical foundations of ethics and its role is essential for achieving ethical guidelines. Cosmological foundations are among the foundations discussed in the field of metaethics, which reflect the views of thinkers on the worlds of existence and the principles governing them. Since the belief or denial of the world of matter and the worlds after the world are influential in the fields of moral epistemology, moral ontology, and moral motivation; This article, written in a descriptive-analytical manner and based on the works and ideas of Feyz Kashani, seeks to explain the foundations of cosmology and its effectiveness in ethics, and has reached achievements such as the meaningfulness of ethics with regard to the belief in the world of the atom, and moral motivation due to the belief in the worlds after this world and the reward and punishment in the hereafter. It has also pointed out the justification of the reason for ethical life due to the belief in the all-seeing controller and the owner of laws and traditions in the world.

کلیدواژه‌ها English

Cosmology foundations
moral motivation
world of the atom
worlds of existence
Feyz Kashani
foundations of ethics. 
  1. قرآن کریم.
  2. نهج البلاغه.
  3. ابن بابویه، محمد بن على، (1398 ق)، التوحید، قم، جامعه مدرسین.
  4. ــــــــــــــــــــــــــ، (1378ق)، عیون أخبار الرضا علیه السلام، تهران، نشر جهان.
  5. افلاطون، دوره آثار افلاطون. (1387ش). مترجم: محمدحسن لطفی و رضا کاویانی، تهران: خوارزمی.
  6. اسلامی اردکانی، سید حسن. (1394 ش). چرا باید اخلاقی زیست؟. پژوهشنامه اخلاق، 8 (27)،7-26.
  7. امیری، حسین، (1402 ش)، مبانی انسان شناختی مرحوم فیض کاشانی; و تاثیر آن در مسائل اخلاقی. نشریه پژوهش نامه فرهنگ و معارف دینی، دوره 4، شماره 1، 122-113
  8. پاشایی، وحید. (1397). مبانی جهان شناختی اخلاق در اندیشه کلامی سید مرتضی. معرفت اخلاقی،9 (24)،53-71.
  9. ___________ (1401). کلام و اخلاق در اندیشه سید مرتضی. قم:انتشارات دانشگاه ادیان مذاهب.
  10. ترخان، قاسم. (1401). مبانی جهان شناختی علوم انسانی اسلامی از منظر قرآن. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  11. جوادی آملی، عبدالله. (1386ش). تفسیر تسنیم. قم: مرکز نشر اسراء.
  12. (1379ش).مبادی اخلاق در قرآن. قم: مرکز نشر اسراء.
  13. خدایارى، علینقى، تاریخ حدیث شیعه در سده هاى هشتم تا یازدهم هجرى، 1390 ش،موسسه علمى فرهنگى دار الحدیث، قم، چاپ دوم.
  14. راغب اصفهانى، حسین بن محمد، 1412ق، مفردات ألفاظ القرآن، دارالقلم، بیروت.
  15. رجبی، صمد و صادقی، هادی. (1400). «مبانی معرفت شناختی اخلاق در اندیشه فیض کاشانی». فصلنامه علمی پژوهشی اخلاق پژوهی 3 (12)، 49-72.
  16. ریچلز، جیمز. (1392ش). عناصر فلسفه اخلاق. مترجم: محمود فتحعلی و علیرضا آل بویه، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  17. سبحانی، محمد تقی ورضا برنجکار و محمد حسین منتظری. (1396). چیستی لطیف الکلام و جایگاه آن در کلام. تحقیقات کلامی، 5 (19)، 119-140.
  18. شریف مرتضی، علی بن الحسین. (1414ق). الذخیره فی علم الکلام. محقق: سید احمد حسینی، قم: مؤسسه نشر اسلامی.
  19. طباطبائی، سیدمحمدحسین. (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جامعه مدرسین.
  20. الطبرسی، أبو علی الفضل بن الحسن. (1427ق). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار المرتضی.
  21. طوسی، محمد بن محمدبن الحسن. (بی‎تا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  22. عروسی حویزی،عبد علی بن جمعه. (1415 ق). تفسیر نورالثقلین. (محقق: سید هاشم رسولی محلاتی). قم: اسماعیلیان.
  23. عیاشی، محمدبن مسعود. (1380ق). تفسیر العیاشی. محقق: سید هاشم رسولی محلاتی، تهران: المطبعه العلمیه.
  24. فرانکنا، ویلیام کی. فلسفه اخلاق. (1389ش). مترجم: هادی صادقی، (چاپ سوم). قم: کتاب طه.
  25. فراهیدی، خلیل بن احمد. (1410ق). العین. (چاپ دوم). قم: نشر هجرت.
  26. فنایی، ابوالقاسم. (1399ش). اخلاق دین شناسی. (چاپ چهارم). تهران: انتشارات نگاه معاصر.
  27. فیضکاشانی، محمدبنشاه مرتضی (ملامحسن فیض کاشانی). (۱۴۱۷ق). المحجة البیضاء. (مصحح: علی‌اکبر غفاری). قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم، مؤسسة النشر الإسلامی.
  28. (1387ش). اصول العقائد الدینیه. مصحح: بهراد جعفری، تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
  29. (1362ش). اصول المعارف. مصحح: جلال‌الدین آشتیانی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، مرکز انتشارات.
  30. _______________، (1418ق). النخبة فی الحکمة العملیة و الأحکام الشرعیة. تصحیح: مهدی انصاری قمی، تهران: منظمة الإعلام الإسلامی، مرکز الطباعة و النشر.
  31. ____________، (1415ق). تفسیر الصافی. (چاپ دوم). تهران: مکتبة الصدر.
  32. _____________، (1423ق). الحقائق فی محاسن الأخلاق. قم: دارالکتب الإسلامی.
  33. ____________، (1418ق). علم الیقین. (تصحیح: محسن بیدارفر). قم: بیدار.
  34. _____________. (1387)الف، الکلماتالمکنونه. مصحح: علیرضا اصغری، تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
  35. ____________، (۱۳۸۷) ب، مجموعه رسائل (فیض). (محقق: محمد امامی کاشانی؛ علیرضا اصغری؛ بهراد جعفری؛ مهدی حاجیان؛ حسن قاسمی). تهران: مدرسه عالی شهید مطهری.
  36. _____________، (1365ش). الوافی. مصحح: ضیاءالدین حسینی، اصفهان: مکتبة الامام امیرالمؤمنین.
  37. قمى، على بن ابراهیم، 1404ق، تفسیر القمی، دارالکتاب، قم، چاپ: سوم.
  38. کلینی، محمد بن یعقوب. (1430ق)، الکافی، قم: انتشارات مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
  39. مجلسی، محمدباقر. (1403ق)، بحار الانوار الجامع لدرر اخبارالائمه الاطهار، بیروت: داراحیاء التراث العربی.
  40. محمدی ری شهری، محمد، ( 1384 ش)، دنیا و آخرت از نگاه قرآن و حدیث، (مترجم: حمید رضا شیخی) قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث .
  41. _____________، (1386 ش)، دانش نامه عقاید اسلامی، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث .
  42. مصباح، محمد تقی. (1384ش). اخلاق در قرآن. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی;.
  43. مطهری، مرتضی. (1389ش). مجموعه آثار شهید مطهری، تهران: انتشارات صدرا.
  44. مفید، محمد بن محمد، (1414ق). أوائل المقالات فی المذاهب والمختارات. بیروت: دارالمفید.
  45. مکارم شیرازی، ناصر و دیگران. (1375ش). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  46. مؤمنی، ناصر و محمد جواد موحدی. (1401). مبانی جهان شناختی زیست محیطی در اندیشه صدر المتألهین،47 (69)،119-144.
  47. میل، جان استوارت. فایده گرایی. (1390ش). مترجم: مرتضی مردیها، (چاپ دوم). تهران: نشر نی.
  48. ‏‫ هولمز، رابرت. (1385ش). مبانی فلسفه اخلاق. ترجمه: مسعود علیا، تهران: انتشارات ققنوس.
  49. یونگ، کارل گوستاو. (1969)، روان شناسی و دین، ترجمه فؤاد روحانی، تهران: انتشارات امیر کبیر.
  50. Bentham,Jeremy. (1998).An Introduction to the principles of Morals and Legislation, (prometheus Books).
  51. Palmer , Gary B. (1996) . Toward A Theory of Cultural Linguistics .  University of Texas Press
  52. Herbert, Mea George. (1934). Mind Self, and Society, ed by Charles W. Morris University of Chicago Press.
  53. Pojman, Louis P. (2012).Ethics:Discovering Right and Wrong,Seventh Edition,Boston, USA, Wadsworth.