اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

درآمدی بر نظام اخلاقی استاد مصباح یزدی با تأکید بر اصل بندگی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه اخلاق موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره .قم. ایران.
چکیده
پژوهش حاضر با بهره‌مندی از روش توصیفی و تحلیل محتوا، به نظام‎ اخلاق از دیدگاه محمدتقی مصباح یزدی به‌عنوان اندیشمندی صاحب‌نظر در حوزه اخلاق نظری و عملی پرداخته است. نظریه ارزش اخلاقی در دیدگاه ایشان در زمره «نظریات تک اصلی» و «غایت‎گرای‎کمال‎نگر» قرار دارد. وی عبودیت را مهم‎ترین،  کلی‎ترین و عام‎ترین هنجار دانسته و معتقد است که بندگی، همۀ روابط انسان‌ها را تحت پوشش قرار می‎دهد. به نظر استاد عبودیت و بندگیِ خداوند حکمی عقلی است که منشأ در فطرت انسان دارد و آیات قرآن کریم و روایات نیز بر آن تأکید کرده‌اند. ایشان با استفاده از آیات قرآن کریم و روایات معصومین: ارتباط انسان، قواعد و هنجارهایی مانند اخلاص، استعانت، تواضع، و مانند آن را از اصل عبودیت برشمرده‎اند. در این تحقیق سایر مؤلفه‌های نظام اخلاقی نیز موردتوجه قرار گرفته و به مشوق‎های خداوند در ترغیب و تشویقِ روحِ‌بندگی اشاره شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An introduction to the ethical system of Allameh Misbah Yazdi With the city based on the principle of servitude

نویسنده English

Seyyed Mohammad Reza Mousavi Nesab
Assistant Professor at the Imam Khomeini Education and Research Institute.
چکیده English

The current research, which has benefited from the method of content description and analysis, has dealt with the ethical system from the perspective of Allameh Misbah Rahe as a personality in the field of theoretical and practical ethics. The theory of moral value in Allameh's school is among the single-principle and idealist-perfectionist theories. Allameh Rah considers servitude as the most important, general and general norm that covers all human relationships. God's servitude and servitude is an intellectual rule that is inherent in human nature, and the verses of the Holy Qur'an and hadiths are also based on it. Allameh Rah, by taking the verses and narrations in the four aspects of human communication, have proposed rules and norms such as sincerity, help, humility, and the like from the principle of servitude. In this article, other components of the moral system are also taken into consideration and it is mentioned that God has encouraged the spirit of servitude with incentives.

Keywords: Allameh Misbah's ethical system, principle of servitude, ethical rules, ethical code of servitude

کلیدواژه‌ها English

Allameh Misbah'
s ethical system
principle of servitude
ethical rules
ethical code of servitude
  1. قرآن کریم.
  2. نهج‌البلاغه، صبحی صالح، قم: دارالهجره، 1414 ه.ق.
  3. پینکوس، ‌ادموند،‌ از مسأله محوری تا فضیلت‎گرایی، ترجمه سید محمد رضا حسینی و مهدی علیپور، قم: دفتر نشر معارف، 1382.
  4. تمیمی آمدی، عبدالواحد بن محمد، تصنیف غررالحکم و درر الکلم، ترجمه و تصنیف مصطفی درایتی، قم: دارالکتاب الاسلامی، 1410.
  5. جمعی از نویسندگان، درآمدی بر نظام‌نامه تربیتی المصطفی (ص)، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی (ص)، 1395.
  6. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله، قم: جامعه مدرسین، چاپ دوم، 1363.
  7. حسینی قلعه‌بهمن سیداکبر، تحلیلی بر مفهوم جایگاه و نقش اصل اخلاقی در نظام اخلاقی، قم: پژوهش‌نامه اخلاق، دوره پانزدهم، تابستان 1401، شماره 56، 115 -136.
  8. حسینی قلعه‌بهمن، سیداکبر، تحلیل کد اخلاقی محبت در آیین کاتولیک، قم: فصل‎نامه اخلاق پژوهی، سال اول، شماره سوم، پاییز 1396.
  9. حسینی قلعه‌بهمن، سیداکبر، تحلیلی بر ساختار نظام اخلاق در ادیان، قم: معرفت ادیان، سال هفتم، شماره 1، زمستان 1394، 113 – 130.
  10. شریفی، احمد حسین و همکاران، دانشنامه اخلاق کاربردی، قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس‎سره، ج1،
  11. طباطبایی، محمدحسین، ترجمه تفسیر المیزان، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه دفتر انتشارات اسلامی، 1374، ج 10 و 12.
  12. کلینی، محمد بن یعقوب. الیافی، مصحح: علی‎اکبر غفاری؛ تهران: دار الکتب الاسلامیه، ج 2، چ چهارم، 1407، کتابخانه دیجیتال نور.
  13. گروهی از نویسندگان زیر نظر آیت‎الله محمدتقی مصباح یزدی، فلسفه تعلیم و تربیت اسلامی، تهران: انتشارات مدرسه، 1390.
  14. لیثی واسطی، علی بن محمد، عیون الحکم و المواعظ، قم: دار الحدیث، 1376.
  15. مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار،  بیروت:  داراحیاء التراث العربی، 1403 ق.
  16. محمد باقر، بحار الانوار، قم: محمدی ری‌شهری، محمد، میزان الحکمه، قم: دارالحدیث،  چ 3، 
  17. مصباح یزدی، محمدتقی، انسان‌سازی در قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1392الف.
  18. ــــــــــــــــــــــــ ، اخلاق در قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، ج 1، 1398.
  19. ــــــــــــــــــــــــ ، آموزش فلسفه، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391 ه.
  20. ــــــــــــــــــــــــ ، آذرخشی دیگر از آسمان کربلا، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1392ب.
  21. ــــــــــــــــــــــــ ، آموزش عقاید، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1389ب.
  22. ــــــــــــــــــــــــ ، آیین پرواز، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1399 الف.
  23. ــــــــــــــــــــــــ ، بر درگاه دوست، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1382.
  24. ــــــــــــــــــــــــ ، به‌سوی او، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1383الف.
  25. ــــــــــــــــــــــــ ، به‌سوی تو، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، تابستان 1383 ب.
  26. ــــــــــــــــــــــــ ، به‌سوی خودسازی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1380.
  27. ــــــــــــــــــــــــ ، پند جاوید، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391 د.
  28. ــــــــــــــــــــــــ ، پندهای امام صادق به ره جویان صادق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391 الف.
  29. ــــــــــــــــــــــــ ، پیش‌نیازهای مدیریت اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1391 ح.
  30. ــــــــــــــــــــــــ ، جنگ و جهاد در قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1394.
  31. ــــــــــــــــــــــــ ، خودشناسی برای خودسازی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1382.
  32. ــــــــــــــــــــــــ ، در جستجوی عرفان اسلامی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1398.
  33. ــــــــــــــــــــــــ ، رساترین دادخواهی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1391ک.
  34. ــــــــــــــــــــــــ ، رستگاران، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، چاپ 3، 1388 ب.
  35. ــــــــــــــــــــــــ ، ره‌توشه، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391 و.
  36. ــــــــــــــــــــــــ ، سیری در ساحل، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1389الف.
  37. ــــــــــــــــــــــــ ، فلسفه اخلاق، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391ز.
  38. ــــــــــــــــــــــــ ، فلسفه تعلیم و تربیت در اسلام، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1391ج.
  39. ــــــــــــــــــــــــ ، معارف قرآن، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی‎قدس‎سره، 1375.
  40. ــــــــــــــــــــــــ ، نظریه حقوقی اسلام، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1396.
  41. ــــــــــــــــــــــــ ، نگاهی گذرا به حقوق بشر از دیدگاه اسلام، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره، 1388ج.
  42. مهاجرانی، محمد جواد و فتحعلی، ‌محمود، ‌قلمرو فقه و اخلاق، قم: ‌معرفت اخلاقی، ‌1401، ‌شماره 32، ‌ص7 -20.
  43. ناس، جان بایر، تاریخ جامع ادیان، ترجمه علی‌اصغر حکمت، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1388.
  44. Hurka, Thomas, "Value Theory", in: The Oxford Handbook of Ethical Theory, ed. By: David Copp, Oxford University Press, usa, 2006.
  45. Scanlon, T.M., Moral justification, Rutladge Encyclopedia of philosophy, Edward Craig, Rutladge inc., us, 1998.