اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

خودفراموشی مذموم در دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی (بازخوانی و تحلیل مبانی، زمینه‌ها و راهکارها)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
2 استادیار، گروه فلسفه، موسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران
3 استادیار گروه معارف، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه
چکیده
مسئله اصلی در این پژوهش تحلیلِ مبانی، زمینه‌ها و راه حل‌های خودفراموشی مذموم از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی است. هدف این تحقیق، راه‌کارهای پیشگیری از ابتلای انسان به خودفراموشی و ارائۀ راهکار رهایی در صورت دچار شدن به آن است. در مرحله اول، مبانی خودفراموشی با تأکید بر آثار ایشان استخراج و صورت‌بندی شده و با روش توصیفی‌-تحلیلی پردازش می‌شود. در ادامه اقسام خودفراموشی (مذموم‌ و شیرین)، حیات حقیقی، خودبیگانگی، بازگشتِ خودفریبی به فاعل، و خودفریبی ناخودآگاه، تبیین شده ‌است. در مرحله بعد، زمینه‌های خودفراموشی مذموم: خدافراموشی، دنیاگرایی، غفلت از فطرت الهی و پرداختن به ناخود، تبیین و تحلیل شد. درپایان، راهکارهای رهایی از‌ خودفراموشی و آفات آن ارائه شده‌است: الف) انسان‌شناسیِ وحیانی‌عقلانی؛ ب) حاکمیت عقل بر انسان و تبعیت نفس از عقل. یافته‌ها بیانگر آن‌است که راه‌یافتنِ شهوت و غضب به ساحت ملکوتی انسان و دست‌اندازیِ خودِ حیوانی به خودِ الهی‌ (فطرت الهی)، عامل خودباختگی انسان می‌شود؛ مهم‌ترین اثر خودباختگی، خودفراموشی است. درحقیقت، چیره‌شدنِ خودِحیوانی بر انسان، هم مانع درک و شهود خداوند می‌شود و هم مانع تحقق فضایل اخلاقی ‌در او خواهد شد. پس خودفراموشی ‌نتیجۀ خدافراموشی است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

"Reproachable Self-Forgetfulness" in the Viewpoint of Ayatollah Javadi Amoli (Rereading and Analysis of the Foundations, Contexts, and Solutions)

نویسندگان English

mohammad karami 1
Hamedeh Rastaei 2
Behrouz Asadi 3
1 Department of Islamic Sciences in School of Medicine, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran
2 Assistant Professor, Department of Philosophy, Al-Taha Institute of Higher Education, Tehran, Iran
3 Kermanshah University of Medical Sciences
چکیده English

The central issue in this study is to analyze the foundations, grounds, and solutions of reprehensible self-forgetfulness in the perspective of Ayatollah Javadi Amoli. The aim of this research is to prevent individuals from falling into self-forgetfulness, and in cases where they have succumbed to it, to offer solutions for liberation. In the first phase, the foundational principles of self-forgetfulness are identified and structured with an emphasis on Ayatollah Javadi’s works. These principles are then processed through a descriptive-analytical approach, and key concepts such as the categories of self-forgetfulness (reprehensible and gratifying), true life, self-alienation, the reflexive nature of self-deception, and unconscious self-deception are examined. In the next stage, the grounds leading to reprehensible self-forgetfulness, such as forgetfulness of God, worldliness, neglect of innate divine nature, and preoccupation with the false self are explained and analyzed. Finally, strategies for overcoming self-forgetfulness and its detrimental consequences are proposed: a) A rational-revelatory anthropology b) The governance of reason over human conduct and the subjugation of the soul to intellect. The findings indicate that the intrusion of lust and anger into the spiritual realm of human existence, as well as the dominance of the animalistic self over the divine self (innate divine nature), are key factors leading to human self-loss, the most significant conequence of which is self-forgetfulness. In essence, the overpowering of the human being by the animalistic self not only obstructs the perception and awareness of God but also hinders the realization of moral virtues. Ultimately, it can be concluded that forgetfulness of God results in self-forgetfulness.

کلیدواژه‌ها English

: God-forgetfulness
self-destruction
reprehensible self-forgetfulness
God-consciousness
self-awareness
Ayatollah Javadi Amoli
  1. قرآن کریم.
  2. ابن منظور، محمد بن مکرم (۱۴۰۸)، لسان العرب، ۱۸ ج، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  3. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد. (۱۳۶۶)، شرح غرر الحکم و درر الکلم‌ (شرح خوانسارى)، ۷ج، چاپ چهارم، تهران: دانشگاه تهران‌.
  4. صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم (۱۹۸۱)، الحکمة المتعالیة فى الأسفار العقلیة الأربعة (حاشیه علامه طباطبایی)، چاپ سوم، حاشیه علامه طباطبائى، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  5. شه گلی، احمد (1398)، تبیین فلسفی رابطه غذا با روح و اندیشه با نگاهی به متون دینی، انسان پژوهی دینی، 16 (41)، 179-196.
  6. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۱)، صورت و سیرت انسان در قرآن، چاپ دوم، قم: اسراء.
  7. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۳)، توحید در قرآن، چاپ اول، قم: اسراء.
  8. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۴)الف، فطرت در قرآن، چاپ سوم، قم: اسراء.
  9. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۴)ب، حیات حقیقی انسان در قرآن، چاپ سوم، قم: اسراء.
  10. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۶ (الف، شریعت در آینه معرفت، قم: نشر اسراء.
  11. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۶)ب، تفسیرانسان به انسان، تحقیق وتنظیم محمدحسین الهی زاده، قم: اسراء.
  12. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۶)ج، مراحل اخلاق در قرآن، چاپ هفتم، قم: اسراء.
  13. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، شکوفایی عقل در پرتو نهضت حسینی، چاپ پنجم، قم: اسراء.
  14. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، معاد در قرآن، ج۲، چاپ ششم، قم: اسراء.
  15. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، تفسیر تسنیم، ج۷، قم: اسراء.
  16. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، تفسیر تسنیم، ج۹، چاپ سوم، قم: اسراء.
  17. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، تفسیر تسنیم، ج۱۲. چاپ دوم، قم: اسراء.
  18. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، تفسیر تسنیم، ج۱۶، چاپ دوم، قم: اسراء.
  19. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۸)، ادب فنای مقربان، ج۶، چاپ اول، قم: اسراء.
  20. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۹)، تفسیر تسنیم، ج۲. چاپ ششم، قم: اسراء.
  21. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۹)، تفسیر تسنیم، ج۴، چاپ ششم، قم: اسراء.
  22. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۹)، تفسیر تسنیم، ج۵، چاپ پنجم، قم: اسراء..
  23. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۹)، تفسیر تسنیم، ج۲۲، چاپ اول، قم: اسراء.
  24. ــــــــــــــــــ (۱۳۸۹)، امام مهدی (ع)، موجود موعود، چاپ ششم، قم: اسراء.
  25. ــــــــــــــــــ (۱۳۹۳)، تفسیر تسنیم، ج۳۲. چاپ اول. قم: اسراء.
  26. ــــــــــــــــــ (۱۳۹۴)، تفسیر تسنیم، ج۳۷. چاپ اول، قم: اسراء.
  27. ــــــــــــــــــ (۱۳۹۸)، تفسیر انسان به انسان، چاپ نهم، قم: اسراء.
  28. ذوالقدر، مهدی (۱۴۰۳)، غفلت در علم حضوری، حکمت اسلامی، ۱۱ (۴۱)، ۵۳-۷۲.
  29. کرمی، محمد؛ رحمانی، عبدالحمید (۱۳۹۹)، عوامل و موانع سلامت معنوی از منظر علامه جوادی آملی، اخلاق وحیانی، ۱۰ (۱)، ۵-۳۵.
  30. کرمی، محمد؛ اسدی، بهروز (۱۴۰۲)، بررسی نقش "اختیال در قصه" از دیدگاه علامه‌جوادی آملی، فصلنامه علمی پژوهشی حکمت إسراء، ۱۵ (۳)، ۲۱۲-۱۸۵.
  31. مجلسی، محمدباقر (۱۴۰۳)، بحار ألأنوار، ج۶۷، چاپ سوم، تحقیق السید إبراهیم المیانجی، محمد الباقر البهبودی، بیروت: الوفاء.
  32. مطهری، مرتضی (۱۳۷۸)، یادداشتهای استاد مطهری؛ ج۳، تهران: صدرا.
  33. ـــــــــــــــ (۱۴۰۲)الف، سیری در نهج‌البلاغه، تهران: صدرا.
  34. ـــــــــــــــ (۱۴۰۲)ب، درسهای اشارات و نجات، تهران: صدرا.