اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

مناسبات اخلاق و فقه از منظر علامه جوادی آملی؛ نقد و بررسی نظریة فقهِ اخلاق محور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته سطح چهار شیعه‌شناسی مرکز تخصصی شیعه‌شناسی حوزه علمیه قم.
2 دانش آموخته سطح چهار فقه و اصول حوزه علمیه قم.
3 طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم.
چکیده
کشف نسبت میان دانش‎های اخلاق و فقه، زمینه طبقه‎بندی صحیح آن دو و بهره‎برداری از هر یک را ایجاد می‎کند. علامه جوادی آملی از اندیشمندانی است که در آثار خود به تبیین رابطه این دو علم پرداخته و اشتراکات و تمایزات آنها را مشخص کرده است. اخلاق و فقه در آلی بودن، اندراج در حکمت عملی، منابع مورد ارجاع و دارابودن احکام پنجگانه، اشتراک داشته و در موضوع، رتبه، غایت و کمیت مسائل، تمایز دارند. در این بررسی مشخص می‎شود، تمایز در موضوع و رتبه موجب گشته گزاره‎های علم اخلاق بر علم فقه مقدم باشند به‎گونه‎ای که بایستی به اثرپذیری فقه از گزاره‎های قطعی اخلاقی توجه نمود؛ حال آنکه: 1) انسان با عمل به تکالیف شرعی، هدف از عمل به گزاره‎های اخلاقی را محقق می‎سازد. 2) دانش اخلاق به صورت مطلق، آنقدر گزاره قطعی عقلی ندارد تا معیار سنجش صحت گزاره‎های فقهی شود. 3) دانش اخلاق به معنای گزاره‎های اخلاقی از سنخ باورها نبوده و از این جهت نسبت به فقه زیر بنا نیست. هدف پژوهش حاضر بازشناسی نسبت میان اخلاق و فقه در راستای تولید فقه اخلاق‎محور و نقد آن است. روش پژوهش، تحلیلی- انتقادی و با استفاده از منابع کتابخانه‎ای است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The relationship between ethics and Fiqh from the perspective of Allameh Javadi Amoli; Criticism and Study of the Theory of Ethics-Based Fiqh

نویسندگان English

Morteza Zamiri 1
Mostafa Zamiri 2
Hamidreza Aali 3
1 International Foundation the fourth level of Shia studies of the specialized center of Shia studies of Qom seminary.
2 International Foundation the fourth level of jurisprudence and principles of the seminary of Qom.
3 Scholar of the fourth level of the Qom Seminary
چکیده English

Discovering the relationship between the sciences of ethics and jurisprudence creates the basis for the correct classification of the two and the exploitation of each. Allamah Javadi Amoli is one of the thinkers who has explained the relationship between these two sciences in his works and has identified their commonalities and differences. Ethics and jurisprudence share the following characteristics: being organic, being included in practical wisdom, being sources of reference, and having five rulings, but they differ in the subject, rank, purpose, and quantity of issues. In this study, it is clear that the distinction in subject and rank has caused the propositions of the science of ethics to take precedence over the science of jurisprudence, in such a way that attention should be paid to the influence of jurisprudence on definitive moral propositions; whereas: 1) Man, by acting on religious duties, achieves the goal of acting on moral propositions. 2) Moral knowledge, in its absolute form, does not have enough definitive rational propositions to be a criterion for measuring the accuracy of jurisprudential propositions. 3) The knowledge of ethics does not mean moral propositions of the type of beliefs and therefore does not underlie jurisprudence. The aim of the present research is to recognize the relationship between ethics and jurisprudence in order to produce ethics-based jurisprudence and criticize it. The research method is analytical-critical and uses library resources.

کلیدواژه‌ها English

Ethics and Fiqh
Javadi Amoli
Ethics-Based Fiqh
Criticism of Ethics-Based Fiqh
  1. قرآن کریم.
  2. ابن فارس، احمد، (1991م)، معجم مقاییس اللغة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
  3. ابن مسکویه، احمد بن محمد، (1426ق)، تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، قم، طلیة النور.
  4. تهانوی، محمدعلی بن علی، (1996م)، کشّاف اصطلاحات الفنون و العلوم، ج1، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون.
  5. جوادی آملی، عبدالله، (1402ش)، کتاب الصوم، قم المقدسة، دارالاسراء للنشر.
  6. ــــــــــــــــــــ، (1387)، دین شناسی، قم، اسراء.
  7. ــــــــــــــــــــ، (1390)، ادب قضا در اسلام، قم، اسراء.
  8. ــــــــــــــــــــ، (1389)، ولایت فقیه، قم، اسراء.
  9. ــــــــــــــــــــ، (1388)، زن در آینه جلال و جمال، قم، اسراء.
  10. ــــــــــــــــــــ، (1389)، فلسفه حقوق بشر، قم، اسراء.
  11. ــــــــــــــــــــ، (1387)، تفسیر موضوعی قرآن کریم، جلد 10 (مبادی اخلاق در قرآن)، قم، اسراء.
  12. ــــــــــــــــــــ، (1386)، سرچشمه اندیشه، ج1، قم، اسراء.
  13. ــــــــــــــــــــ، (1388)، استفتائات، قم، اسراء.
  14. ــــــــــــــــــــ، (1389)، تسنیم، ج3، قم، اسراء.
  15. ــــــــــــــــــــ ، (1401)، تسنیم، ج62، قم، اسراء.
  16. ــــــــــــــــــــ، (1391)، حوزه و روحانیت، قم، اسراء.
  17. ــــــــــــــــــــ، (1394الف)، بر بال اعتکاف، قم، اسراء.
  18. ــــــــــــــــــــ، (1386)، شریعت در آینه معرفت، قم، اسراء.
  19. ــــــــــــــــــــ، (1384)، تفسیر موضوعی قرآن کریم، ج3 (وحی و نبوت در قرآن)، قم، اسراء.
  20. ــــــــــــــــــــ، (1387)، نسبت دین و دنیا، قم، اسراء.
  21. ــــــــــــــــــــ، (1395)، تسنیم، ج45، قم، اسراء
  22. ــــــــــــــــــــ، (1397)، تسنیم، ج47، قم، اسراء.
  23. ــــــــــــــــــــ، (1386)، رحیق مختوم، ج1، قم، اسراء.
  24. ــــــــــــــــــــ، (1394ب)، تحریر ایقاظ النائمین، ج2، قم، اسراء.
  25. ــــــــــــــــــــ، خانه اخلاق پژوهان جوان، 18 دی ماه 1394. آیت الله-جوادی-آملی-اخلاق-بالاتر-از- فقه https://ethicshouse.ir/.
  26. راغب اصفهانی، حسین بن محمد، (1416ق)، مفردات الفاظ قرآن، بیروت، دارالقلم.
  27. صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم، (۱۹۸۱م)، الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة، ج4، بیروت، دار إحیاء التراث العربی‌.
  28. طریحی، فخرالدین بن محمد، (1375)، مجمع البحرین، ج5، تهران، مرتضوی.
  29. طوسی، ابوجعفر محمد بن محمد، (1414ق)، الامالی، ج1، قم، دارالثقافة.