اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

سبک زندگی اسلامی در کتاب مفاتیح‌الحیات: با تاکید بر اوقات زندگی و اوقات فراغت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شهید باهنر کرمان. ایران.
چکیده
چگونگی گذران اوقات زندگی و پرداختن مناسب به اوقات فراغت، دو مسأله‏ی‏ بسیار مهم‏ در سبک زندگی است که امروزه بیشتر و آگاهانه‏تر مورد توجه مجامع علمی قرار گرفته‌ است. البته اساس فراغت و چگونگی گذرانش بر مبنای تفکر غربی شکل گرفته و هدف آن ابزارگرایانه و سودمدارانه است. با توجه به فرهنگ جوامع اسلامی و بهره‌گیری از ظرفیت دین، ارائه الگوهای اسلامی اوقات فراغت بر اساس هنجارها و ارزش‌های توحیدی اهمیت و ضرورت دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی چگونگی گذران اوقات زندگی با تأکید بر اوقات فراغت مبتنی بر سبک زندگی اسلامی است. لذا جهت ارائه الگوی اسلامی ـ کاربردی، تأثیرگذار، نتیجه‌بخش و مورد استقبال جامعه، آن را در گستره یک نظام فلسفی ـ عرفانی هماهنگ با آموزه‌های اصیل اسلامی یافته و ارائه داده است.
یافته‌های پژوهش حـاکی از آن اسـت کـه آیت‌الله جوادی آملی به طرح سه‌ضلعی «جهان‌دانی»، «جهان‌داری» و «جهان‌آرایی» به عنوان نظام‌واره سبک زندگی پرداخته‎است؛ با این توضیح که اساساً سبک زندگی مؤمنانه، در دایره جهان‌آرایی قرار می‎گیرد. ایشان در راستای جهان‌آرایی، در کتـاب مفـاتیح‌الحیات به صورت کاربردی و تجویزی عوامل مهم گذران اوقات فراغت را در اختیار مخاطبان گذاشته‌اند. ایشان در کتاب مفاتیح‌الحیات تلاش می‌کند با رویکرد تجویزی، راهبردهایی را در مؤلفه‌های سلامت، صمیمیت، فعالیت و اوقات فراغت ارائه دهد و اوقات زندگی افراد را سامان دهد. عوامل نحوه گذران اوقات فراغت معرفی شده در کتاب مفاتیح‌الحیات به گونه‌ای جامع تدوین شده که افراد با سلایق و رده‌های سنی مختلف، می‌توانند از آن‌ها الگوبرداری کنند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Islamic lifestyle in the book Mafatih al-Hayat: with emphasis on life and leisure time

نویسنده English

Mohammad Reza Hatami
Assistant Professor and of the Department of Islamic Studies, Shahid Bahonar University. Kerman. Iran.
چکیده English

How to spend your time and how to properly spend your free time are two very important issues in lifestyle that have received more conscious and greater attention today. Considering the culture of Islamic communities and utilizing the potential of religion, it is important and necessary to provide Islamic leisure time patterns based on monotheistic norms and values. The purpose of this study is to examine how people spend their time, with an emphasis on leisure time based on an Islamic lifestyle.
The research findings indicate that Ayatollah Javadi Amoli has addressed the three-pronged plan of "Worldly knowledge ", "World-famous ", and "Worldview" as a lifestyle system. With the explanation that basically the religious lifestyle falls within the circle of worldview. In line with her worldview, in her book, The Keys to Life, she has provided the audience with practical and prescriptive information on important factors for spending leisure time.
In order to present an Islamic-practical model in a sacred, effective, fruitful, and welcomed sense, it is necessary to present this model within the scope of a philosophical and mystical system that is in harmony with authentic Islamic teachings. The factors of how to spend free time, which are included in the book of Keys to Life, are compiled in a comprehensive way that people with different tastes and age groups can follow.

کلیدواژه‌ها English

Islamic lifestyle
Times of life
Leisure time
Ayatollah Javadi Amoli
Mafatih al-Hayat
  1. قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی، 1373، قم: دارالقرآن‎الکریم.
  2. نهج‎‎الفصاحه، قم: دارالهجره.
  3. ابراهیمی، قربانعلی و همکاران، 1390، اوقات فراغت و عوامل اجتماعی مؤثر بر آن در شهرستان جویبار، جامعه‎‎شناسی کاربردی، شماره 44، ص36-50
  4. ابن بابویه، محمدبن علی، 1362، الخصال، قم: جامعه مدرسین
  5. آذربایجانی، مسعود، 1402، سلامت معنوی، قم: حوزه و دانشگاه
  6. آهنچی، امید، 1401، بررسی تطبیقی الهیات عملی در اسلام و مسیحیت با تکیه بر اندیشه‎های آیت‎الله جوادی آملی، اخلاق وحیانی، سال دوازدهم، شماره اول، ص5-30.
  7. اسماعیلی، محسن و همکاران، 1394، خانواده‌اسلامی؛ ویژگی‎های خانواده در کتاب شریف مفاتیح‎الحیات، فرهنگ مردم ایران، شماره 42-43، ص 101-120.
  8. باقری، شهلا، و همکاران، 1401، فراتحلیل تأثیر اوقات فراغت بر اخلاق اجتماعی، جغرافیا و برنامهریزی منطقهای، سال دوازدهم، شماره 4، ص 820-837.
  9. بهمنی، مهناز؛ علی موحد، علی شماعی، 1400، تحلیل عوامل مؤثر بر نحوه گذران اوقات فراغت در شهر تهران، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، سال بیست و یکم، شماره 60، ص361-377
  10. توکل نژاد، مهدی؛ دیباجی، محمدعلی، 1395، بررسی مؤلّفه‎های سبک زندگی دینی از منظر آیت‎ا‎لله جوادی آملی و امکان بازنمایی آن در رسانه‎های مدرن، سبک زندگی، سال اول، شماره دوم، ص7-32.
  11. جوادی آملی، عبدالله، 1383، هدایت در قرآن، تفسیر موضوعی، ج 16، قم: اسراء
  12. ــــــــــــــــــ ، 1384، حیات حقیقی انسان در قرآن، قم: اسراء
  13. ــــــــــــــــــ ، 1386 الف، تفسیر تسنیم، ج 1، قم: اسراء
  14. ــــــــــــــــــ ،1386 ب، رحیق مختوم، قم: اسراء
  15. ــــــــــــــــــ ،1387 الف، مبادی اخلاق در قرآن، تفسیر موضوعی، ج 1، قم: اسراء
  16. ــــــــــــــــــ ،1387 ب، نسبت دین و دنیا، قم: اسراء
  17. ــــــــــــــــــ ،1388، معاد در قرآن، تفسیر موضوعی، ج 4، قم: اسراء
  18. ــــــــــــــــــ ،1389، تفسیر انسان به انسان، قم: اسراء
  19. ــــــــــــــــــ ،1390 الف، انسان از آغاز تا انجام، قم: اسراء.
  20. ــــــــــــــــــ ،1390 ب، جامعه در قرآن، قم: اسراء
  21. ــــــــــــــــــ ،1390 پ، ادب قضا در اسلام، قم: اسراء
  22. ــــــــــــــــــ ،1395، مفاتیح‎‎الحیات، قم: اسراء
  23. حسینی، مالک، 1391، دوستی چند رویکرد به یک مفهوم، تهران: هرمس
  24. حرانی، ابن شعبه، 1382، تحفالعقول، قم: آل علی
  25. حرعاملی، محمد، 1370، وسائل الشیعه الی تحصیل مسایل الشریعه، قم: موسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث.
  26. حکیمی، محمد و همکاران، 1395، الحیات، جلد اول، ترجمه احمد آرام، قم: دلیل ما.
  27. خلیلی، رقیه؛ رضا کهساری، نعمت ستوده، 1398، صمیمیت و چگونگی تأثیر آن در روابط اجتماعی از منظر آیات و روایات، معرفت، سال 28، ش7، ص11-19.
  28. سنایی، نقی؛ سیدحسین شرف‎‎الدین، 1396، مفهوم‎‎کاوی اوقات فراغت با رویکرد اخلاق اسلامی، پژوهش‎‎نامه اخلاق، سال دهم، شماره35، ص79-102.
  29. سنائی، نقی، 1392، هندسۀ مفهومی اوقات فراغت، معرفت اخلاقی، سال4، ش1، ص93-111.
  30. شرف‎‎الدین، سیدحسین، 1394، سبک اهل‎‎بیت (ع) در تفریحات و اوقات فراغت، مطالعات اسلام و روانشناسی، سال9، شماره 16، ص27-54
  31. شرف‎‎الدین، سیدحسین، 1395، فراغت و تفریح در اندیشۀ متفکران مسلمان، معرفت اجتماعی فرهنگی، سال7، ش2، ص87-108.
  32. ربانی، رسول؛ حامد، شیری، 1388، اوقات فراغت و هویت اجتماعی، تحقیقات فرهنگی، سال دوم، شماره هشت، ص 209-242
  33. روجک، کریس، 1388، نظریه اوقات فراغت (اصول و تجربه ها). ترجمه عباس مخبر. تهران: نشر نی.
  34. دلاور، علی، 1385، مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: رشد.
  35. عباسی، مهدی و همکاران، 1397، مؤلفه‎های لذت‎بری سعادت‎نگر بر اساس منابع اسلامی: تدوین یک الگوی مفهومی، سبک زندگی، سال چهارم، شماره7، ص127-161.
  36. غباری‎‎بناب، باقر؛ علی‎‎نقی فقیهی، یدالله قاسمی‎‎پور، 1386، آثار صله‎‎رحم از دیدگاه اسلام و روان‎‎شناسی و کاربردهای تربیتی آن، تربیت اسلامی، سال3، ش5، ص81-114.
  37. کاویانی، محمد، 1400، نقش حکومت و قوانین بین‎الملل در سبک زندگی اسلامی با رویکرد اصلاح اجتماعی، تحقیقات بنیادین علوم انسانی، شماره 23، ص 97-116.
  38. کرد، مژگان و همکاران، 1399، تحلیل مفهوم «زندگی خوب» در رویکرد «سعادت گرا» به منظور تدوین هدف‎های تربیت، پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت، سال دهم، شماره یک، ص 96-115.
  39. کریمی‎‎نیا، محمدمهدی؛ سمیه عزیزی، ژیلا اسدی، مجتبی انصاری، 1400، واکاوی اصول گذراندن اوقات فراغت از منظر قرآن و عترت، دستاوردهای نوین در مطالعات علوم انسانی، سال4، ش39، ص92-104
  40. کلینی، محمد، 1392، الکافی، جلد2، تهران: اسوه
  41. فروزان، فرخنده و همکاران، 1398، الگوی مدیریت اوقات فراغت کارکنان در محل کار با رویکرد ترکیبی، مطالعات مدیریت، سال 28، شماره 94، ص 63-84.
  42. لک‎زایی، رضا، 1390، سعادت متعالیه از منظر آیت‎الله جوادی آملی، اسراء، سال سوم شماره سوم، ص 77-93.
  43. متولیان، محمدعلی، 1389، مهندسی اوقات فراغت، قم: نشر مصطفی
  44. محمد شفیع، محبوبه، و همکاران، 1395، نگاهی به عناصر برنامه‎ی درسی در کتاب مفاتیح الحیاة آیت‎الله جوادی آملی، اخلاق، سال شش، شماره 23، ص 57-88
  45. مصباح یزدی، محمدتقی، 1394، نقد و بررسی مکاتب اخلاقی، چاپ پنجم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  46. ــــــــــــــــــــ ،1384، به سوی خود سازی، چاپ چهارم، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  47. ــــــــــــــــــــ ،1388، فلسفه اخلاق، تحقیق و نگار: احمد حسین شریفی، چاپ چهارم، تهران: چاپ و نشر بین الملل.
  48. ــــــــــــــــــــ ،1389، ره توشه، قم: مؤسسه امام خمینی
  49. مصباح، علی، 1389، واکاوی مفهومی معنویت و مسئله معنا، فصلنامه اخلاق پزشکی، سال چهارم، شماره چهاردهم، ص23.
  50. مطهری، مرتضی، 1377، مجموعه آثار، ج2، تهران: انتشارات صدرا.
  51. مطهری، ابوالفضل، 1380، میزان و نحوه گذران اوقات فراغت جوانان استان قم، مجله نامه قم، شماره 13.
  52. میرخندان، سید عبدالله؛ سیدحمید میرخندان، 1401، واکاوی ضرورت سرگرمی در سبک زندگی از منظر آموزه‎های اخلاقی اسلام، مطالعات اخلاق کاربردی، سال دوازدهم، شماره1، ص 73-102.
  53. میرمحمدتبار، سیداحمد، محسن نوغانی، رقیه مسلمی، 1394، عوامل مؤثر بر نحوۀ گذران اوقات فراغت، برنامهریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره24، ص165-194.
  54. نوری، حسین، 1365، مستدرک‎‎الوسائل، قم: مؤسسه آل‎‎البیت.
  55. واحدی، عبدالواحد، 1395، غرر الحکم و درر الکلم، قم: موسسه فرهنگی دار الحدیث
  56. هدایتی، محمد؛ محمدحسین، میرمحمدیان، 1394، بررسی اخلاقی روایات تقسیم اوقات روزانه، پژوهشنامه اخلاق، سال هشتم، شماره 29، ص 63-82.
  57. یوسفی‎راد، مرتضی، 1397، اسباب و عوامل سعادت در آرای فارابی، ابن سینا و خواجه نصیرالدین طوسی، سیاست متعالیه، سال ششم، شماره 20، ص 25-42.