اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

منشور حقوق شهروندی ایران و عهدنامه مالک اشتر امیر مؤمنان؛ مقارنه و تطبیق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
حسن بوسلیکی
استادیارگروه تربیت پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران.
10.22034/ethics.2024.478710.2012
چکیده
اخلاق شهروندی از جمله شاخه‌های اخلاق کاربردی است که در آن اموری همچون حقوق شهروندان، تبعیض مثبت و عصیان مدنی مطرح می‌شوند. لزوم توجه به بافت فرهنگی در مسائل اخلاق کاربردی، و نیز حضور نهاد دین در جامعه ایران معاصر، این ضرورت را ایجاد می‌کند که سازگاری اسناد مربوط به اخلاق شهروندی، با منابع دینی مورد مطالعه قرار گیرند. در این پژوهش «منشور حقوق شهروندی» که توسط دولت یازدهم جمهوری اسلامی ایران منتشر شده، با نامه 53 نهج البلاغه (مشهور به عهدنامه مالک اشتر) مقایسه شده است. روش این پژوهش تحلیل محتوای کیفی است. از جمله نتایج حاصل این است که به لحاظ انتساب ساختاری، عهدنامه مالک اشتر مناسب‌تر از منشور حقوق شهروندی است. محتوای این دو سند از این جهات همسو هستند: بی‌طرفی دینی در حقوق شهروندان، توجه به حقوق سلبی و ایجابی، توجه به تبعیض مثبت، توجه به حق انتقاد از حاکمان و پاسخگویی آنها، اهتمام به جلب رضایت مردم. اما از جهاتی نیز ناهمسو هستند، از جمله در زمینه: اشتمال همزمان بر اخلاق عدالت و اخلاق احسان، حق دسترسی به حاکمان.
کلیدواژه‌ها
حقوق شهروندی
عهدنامه مالک اشتر
منشور حقوق شهروندی
اخلاق کاربردی
اخلاق شهروندی
اخلاق سیاسی

موضوعات

عنوان مقاله English

Iran's Code of Citizen Rights and Malik Ashtar Amir al-Mominin's troth; Comparison and Collation

نویسنده English

Hassan Boosaliki
Faculty member of the Institute of Islamic Sciences and Culture
چکیده English

Citizenship ethics is one of the branches of applied ethics. Paying attention to the cultural context in citizenship ethics is more necessary than other branches. Due to the serious presence of religion in the cultural context of contemporary Iran, it is necessary to compare the upstream documents with similar religious cases. In this research, the "code of citizen's rights" published by the 11th government of the Islamic Republic of Iran, has been compared with letter 53 of Nahj al-Balagheh (known as the Malik Ashtar's troth). The method of this research is qualitative content analysis. One of the results is that in terms of structural attribution, Malik Ashtar's troth is more appropriate than the Code of Citizen Rights. The contents of these two documents are aligned in these aspects: religious impartiality in the rights of citizens, attention to positive discrimination, attention to the right to criticize the governors and their accountability, effort to gain people's satisfaction. But they are also inconsistent in some ways, including: simultaneously involving the ethics of justice and the ethics of charity, the right to access the governors.

کلیدواژه‌ها English

Citizen'؛ s rights
Malik Ashtar'؛ s troth
code of citizen'؛ s rights
applied ethics
citizenship ethics
political ethics
  1. قرآن کریم
  2. نهج البلاغه
  3. آمدی، عبد الواحد (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم. قم: دار الکتب الاسلامی.
  4. اتکینسون، آر. اف. (1370). فلسفه اخلاق. ترجمه سهراب علوى‏نیا. تهران: مرکز ترجمه و نشر کتاب.
  5. احمدپور، مهدی و اسلامی، محمدتقی و عالم‌زاده نوری، محمد و علیزاده، مهدی (1399). کتابشناخت اخلاق اسلامی؛ گزارش تحلیلی میراث مکاتب اخلاق اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  6. اسلامی، محمدتقی، دبیری، احمد و علیزاده، مهدی، 1389. اخلاق کاربردی؛ چالش‌ها و کاوش‌های نوین در اخلاق عملی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  7. بوسلیکی، حسن (1391). تعارض اخلاقی و دانش اصول فقه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  8. حمزه‌لو، میثم (1396). همه چیز درباره ماجرای «سپنتا نیکنام» در ۹ بند + مستندات. خبرگزاری تسنیم. قابل دسترسی در:

www. tasnimnews. com/fa/news/1396/09/28/1582586

  1. ریچلز، جیمز (1392). عناصر فلسفه اخلاق. ترجمه محمود فتحعلی و علیرضا آل بویه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  2. عالمزاده نوری، محمد (1396). استنباط حکم اخلاقی از متون دینی و ادله لفظی (دفتر دوم). قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
  3. فارابی، محمد بن محمد (1991م). کتاب الملة. بیروت: دار المشرق.
  4. فرانکنا، ویلیام کی. (1383). فلسفه اخلاق. ‌ترجمه هادی صادقی. قم: طه.
  5. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. مصوب 1368
  6. کانت، ایمانوئل (1369). بنیاد ما بعد الطبیعة اخلاق. ترجمه حمید عنایت و علی قیصری. تهران، خوارزمی.
  7. منشور حقوق شهروندی (1395). قابل دسترس در:

https://media. president. ir/uploads/ads/148214204462093500. pdf

  1. میرهادی، پیمان (1401). مطالعه فلسفی حقوقی پدیده پاترنالیسم مدرن. مجله بین المللی پژوهش ملل. شماره 81، ص 119-140
  2. نبویان، سید محمود (1389). تحلیل معناشناسی «حق». آیین حکمت. سال دوم، پاییز 1389، ش مسلسل 6، ص 173-214
  3. نصر، سید حسین (1385). قلب اسلام. ترجمه مصطفی شهرآیینی. تهران، حقیقت.
  4. واکر، لارنس جی. (1389). جنسیت و اخلاق. ترجمه محمدرضا جهانگیرزاده. در: راهنمای رشد اخلاقی. ویراسته ملانی کیلن و جودیث اسمتانا. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، ص 190-233.
  5. هس‌مر، ال. تی. (1389). اخلاق در مدیریت. ترجمه سید محمد اعرابی و داود ایزدی. تهران، دفتر پژوهش‌های فرهنگی.
  6. Bedau، Hugo Adam (2001). Applied ethics. in Lawrence C. Becker and Charlotte B. Becker (ed.). Encyclopedia of Ethics (2th ed.).
  7. InterAction Council (1997). Universal Declaration of Human Responsibilities. Proposed by the InterAction Council. Available:
  8. https://www. interactioncouncil. org/publications/universal-declaration-human-responsibilities
  9. Kohlberg, L. & Hersh, Richard H. (1977). moral development: a review of the theory. Theory and Practice. Vol. 16, No. 2, moral development (Apr. 1977), pp. 53-59, Taylor & Francis, Ltd.
  10. Nickel, James w. (2001). Human rights. in L. C. Becker and C. B. Becker (eds.) Encyclopedia of ethics. second edition. New York and London: Routledge.
  11. Norman, Wayne and Kymlicka, Will (2003). Citizenship. In A Companion to Applied Ethics. Eds. R. G. Frey and Christopher Heath Wellman. pp. 210-223. Blackwell.
  12. Swindler, Leonard (2006). Universal Declaration of a Global Ethic. International Journal of Buddhist Thought & Culture. September 2006, Vol. 7, pp. 159-167