اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

نگاهی به اقتضائات اخلاقی در تعامل چهره به چهره از چشم انداز آموزه های اسلامی و با تحلیل روان شناختی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. قم. ایران.
چکیده
التزام به هنجارهای اخلاقی در روابط اجتماعی و به ویژه در تعامل چهره به چهره، از انتظاراتی است که به گونه‌های مختلف در آموزه های قرآنی و حدیثی مورد توجه قرار گرفته است. سوال اساسی این است که از چشم انداز اسلامی چه انتظارات اخلاقی در تعامل چهره به چهره وجود دارد و آثار روان شناختی التزام به هنجارهای اخلاقی چیست ؟ در پژوهش پیش رو با روش پردازش توصیفی- تحلیلی، به تحلیل و تبیین برخی از اقتضائات اخلاقی تعامل چهره به چهره پرداخته می شود. با تامل در آموزه های قرآنی و حدیثی و با بهره گیری از تحلیل های روان شناختی می توان ادعا کرد که در آموزه های اسلامی و در راستای بهبود و پایداری روابط اجتماعی و به ویژه در تعامل چهره چهره، عناصری وجود دارد که التزام به آن ها فواید زیادی در بهبود روابط اجتماعی و به ویژه در افزایش کیفیت و کمیت تعامل چهره به چهره دارد. التزام به این عناصر اخلاقی در تعامل چهره به چهره، باعث تسهیل روابط اجتماعی، افزایش ادراک صحیح، افزایش سرمایه اجتماعی، افزایش حسّ همدلی، ارتقاء صمیمیت ، توسعه همزیستی مسالمت آمیز و باعث افزایش اعتماد متقابل و کاهش تعارض های اجتماعی-فرهنگی می شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A look at the ethical requirements in face-to-face interaction from the perspective of Islamic teachings and psychological analysis

نویسنده English

Ali Ahmad Panahi
Assistant Professor of Behavioral Sciences Research Institute of Hozah Research and University
چکیده English

Adherence to moral norms in social relations and especially in face-to-face interaction is one of the expectations that has been taken into consideration in different ways in Quranic and hadith teachings. The basic question is, what are the moral expectations in face-to-face interaction from the Islamic perspective, and what are the psychological effects of adhering to moral norms? In the upcoming research, the analysis and explanation of some ethical requirements of face-to-face interaction will be done with the descriptive-analytical processing method. By reflecting on Quranic and Hadith teachings and using psychological analysis, it can be claimed that in Islamic teachings, in order to improve and sustain social relations, and especially in face-to-face interaction, there are elements that are committed to. It has many benefits in improving social relations and especially in increasing the quality and quantity of face-to-face interaction. Adhering to these ethical elements in face-to-face interaction facilitates social relations, increases correct perception, increases social capital, increases empathy, promotes intimacy, develops peaceful coexistence, and increases mutual trust and reduces socio-cultural conflicts.

کلیدواژه‌ها English

Face-to-face interaction
the Holy Quran
hadiths
moral requirements
intimacy
facilitating relationships
  1. قرآن کریم، ترجمه آیت الله ناصر مکارم شیرازی.
  2. ابن بابویه، محمد بن على (1376)، الأمالی، للصدوق، تهران، کتابچى.
  3. ـــــــــــــــــــــــ (1413)، من لا یحضره الفقیه، قم، انتشارات اسلامى.
  4. ابن شعبه حرانى، حسن بن على، (1404) تحف العقول، قم، جامعه مدرسین .
  5. آرگایل، مایکل (1383)، روان‌شناسی شادی، ترجمۀ مسعود گوهری انارکی و همکاران، اصفهان، جهاد دانشگاهی.
  6. بهروزی لک، غلامرضا (1396)، ﻣﺎهیت ﺍﺳﺘﺮﺷﺎﺩی ﻓﻄﺮی (ﺣﻴﺎﺕ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺩﺭ ﺣﻜﻤﺖ ﻣﺘﻌﺎﻟﻴﻪ)، سیاست متعالیه، سال پنجم، شماره هفدهم، ص 23-44.
  7. پناهی، علی احمد (1401)، اصول و ضوابط اخلاقی مشاوره با رویکرد اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  8. ــــــــــــــــ (1402)، روان شناسی تبلیغ دینی با رویکرد اسلامی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  9. ــــــــــــــــ (1395)، تربیت اجتماعی با تأکید بر آموزه‎های تربیتی روانشناختی، پژوهش‎های اجتماعی اسلامی، شماره 111، ص 157-182.
  10. پناهی، علی احمد و جان بزرگی مسعود (1396) روان شناسی زن و مرد، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  11. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد (1366)، تصنیف غرر الحکم و درر الکلم‏، قم: دفتر تبلیغات.
  12. ــــــــــــــــــــــــــــــ (1410) غرر الحکم و درر الکلم، قم، دار الکتاب الإسلامی .
  13. جان گلاور (1375)، روانشناسی تربیتی: اصول و کاربرد، ترجمه علینقی خرازی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
  14. حافظ‌نیا، محمدرضا، (1381) مقدمه‌ای بر روش تحقیق در علوم انسانی، تهران، سمت.
  15. حر عاملی، محمدبن‌حسن، (1409ق)، وسایل الشیعه، قم، آل‌البیت.
  16. سادات، محمدعلی، (1368) اخلاق اسلامی، تهران، سمت.
  17. سیف، علی اکبر، (1368)، روانشناسی پرورشی، تهران، آگاه.
  18. شریف الرضى، محمد بن حسین (1414)، نهج البلاغة (للصبحی صالح)، قم، هجرت .
  19. طباطبائى، سیدمحمدحسین (1363)، تفسیر المیزان، قم: جامعه مدرسین.
  20. ـــــــــــــــــــــــــ (1417)، المیزان فى تفسیر القرآن، قم، جامعه مدرسین.
  21. طبرسى، حسن بن فضل (1412)، مکارم الأخلاق، قم‏، الشریف الرضى.
  22. طبرسى، فضل بن حسن (1384)، نثر اللآلئ، ترجمه شیخى، مشهد.
  23. قرائتى، محسن (1383)، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگى درس هایى از قرآن.
  24. قرشى، على اکبر (1371)، قاموس قرآن، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
  25. کلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق، (1407) الکافی، تهران، دار الکتب الإسلامیة .
  26. لیثى واسطى، على بن محمد، (1376)، عیون الحکم و المواعظ، قم، دار الحدیث
  27. مجلسی، محمدباقر (1403) بحار الانوار، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
  28. مکارم شیرازی، ناصر، (1377) اخلاق در قرآن، قم، انتشارات مدرسة الامام علی ‌بن ابی‌طالب.
  29. مکارم شیرازى، ناصر و دیگران (1374)، تفسیر نمونه، تهران، دارالکتب الإسلامیة.
  30. ملانی کلین و جودیث اسمتانا، (1389) رشد اخلاقی، ترجمه محمد رضا جهانگیرزاده و همکاران، قم، پژوهشگاه فرهنگ و علوم اسلامی.
  31. موسوی همدانی، محمد باقر (1372)، ترجمه المیزان، قم: جامعه مدرسین.
  32. وحید بهبهانى، محمد باقر بن محمد اکمل، (1426) حاشیة الوافی (للبهبهانی) قم، مؤسسة العلامة المجدّد الوحید البهبهانی.
  33. ورام بن أبی فراس، مسعود بن عیسى، (1410) تنبیه الخواطر و نزهة النواظر المعروف بمجموعة ورّام، قم، مکتبه فقیه.
  34. هلر، رابرت (1383، ارتباط موثر، ترجمه سید علی میرزایی، تهران، ساراگل.
  35. Bandura,A.,& Bussey,K. (2004).On broadening the cognitive ,motivational,and sociostructural scope of theorizing about gender development and functioning .Psychological  Bullttin,130,691-701.
  36. Decety, J. (2011). Dissecting the neural mechanisms mediating empathy. Emotion Review,3 (1) , 92-108.
  37. Nummenmea, L. Hirvonen, J. Parkkola, R & Hietanen, J. (2008). Is emotional contagion special? An fMRI study on neural system for affective and cognitive empathy.Neuro image, 43, 571 – 580.
  38. Rieffe, C. Ketelaar, L & Wiefferink, C. (2010). Assessing empathy in young children:construction and validation of an empathy questionnaire (EMQUE). Personality and individual differences, 49 (5) , 362- 367.
  39. Robbins,Stephe P and Judge, Timothy A. (201خ5).Organizational behavior, Manufactured in the United States of America.
  40. Sonnette, M.B. And others (2009). Children's Representation of family Relationships, peer information, and school Adjustment. Developmental Psychology, V 45, N 6, P 1740-1751.
  41. Strong, Bryan ,Christine De Vault. (2007). The Mariage And Family Experience Intimate Ralationship In A Changing.
  42. Vollm, B. Taylor, A. Richardson, P. Corcoran, R. Stirling, J. Mckie, S. Deakin, J & Elliott,R. (2006). Neuronal correlates of theory of mind and empathy: A functional magnetic resonance imaging study in a nonverbal task. Neuro image, 29, 90- 98.