اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

اثربخشی آموزش مفاهیم هوش اخلاقی از طریق انیمیشن، قصه، تصاویر و بازی رایانه‌ای به کودکان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تخصصی، گروه مشاوره، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
2 استادیار، گروه روانشناسی، واحد خمینی‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
3 دانشیار گروه علوم ارتباطات، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران
چکیده
امروزه رقابت برای دستیابی به فناوری‌های جدید بالا گرفته ولی متاسفانه فراموش شده که برای رسیدن به کمال مطلوب، بشر نیازمند قطب نمایی به نام «اخلاق» است. دو دغدغه درباره کودکان مطرح است اول نبود اخلاقیات، و دوم گسترش فناوری‌های نوینی که با زندگی کودکان آمیخته شده است. بر‌ این اساس ضروری است با استفاده از همین ابزار نوین، زمینه افزایش رفتارهای اخلاقی فراهم گردد. خوشبختانه هوش اخلاقی وراثتی نبوده و امکان افزایش و ارتقاء آن وجود دارد و با توجه به اینکه زمان آموزش آن، دوران کودکی است؛ نباید در این امر مهم کوتاهی کرد.
هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش هوش اخلاقی از طریق انیمیشن، قصه، تصاویر و بازی‌های رایانه‌ای بر کودکان بوده و برای اجرای این پژوهش از روش پژوهشی نیمه‌تجربی و بررسی طرح‌های عاملی استفاده شده است. بنابراین تعداد 100 نفر دانش آموز دختر مدارس اصفهان انتخاب و در 5 گروه تقسیم‌بندی و سپس سطح هوش اخلاقی آنان با استفاده از پرسشنامه «هوش اخلاقی بوربا» بررسی گردید. پس از ارائه آموزش از طریق انیمیشن، قصه و... دوباره سطح هوش اخلاقی بررسی و بعد از یکماه پایداری نتایج ارزیابی گردید.
یافته‌ها نشان داد آموزش‌هایی که از طریق انیمیشن، قصه، تصاویر و بازی‌های رایانه‌ای ارائه گردید موجب افزایش هوش اخلاقی کودکان شده است؛ منتها با مقایسه تغییرات، معلوم شد قصه و انیمیشن بیشترین تاثیر را در افزایش هوش اخلاقی دارند و تصویر، تاثیر کمتری نسبت به آنها و در آخر بازی رایانه‌ای کمترین تأثیر را در افزایش هوش اخلاقی در مقایسه با سه گروه آزمایشی دیگر دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The effectiveness of education moral intelligence concepts to children through animation, stories, pictures and computer games

نویسندگان English

Davood Latifi 1
Yousef Gorji 2
faezeh taghipour 3
1 Ph.D. Student in Department of Counseling, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, KhomeiniShahr Branch, Isfahan, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Psychology, KhomeiniShahr Branch, Islamic Azad University, Isfahan, Iran
3 Associate Professor, Department of Communication Sciences, Isfahan Islamic Azad University (Khorasgan), Isfahan, Iran
چکیده English

Mankind needs ethics to reach perfection, but today in countries there is a competition to acquire new technologies. Therefore, it is necessary to provide ways to increase morality by using these technologies. Moral intelligence is not hereditary and it is possible to increase it, and the best time is childhood and should not be neglected. The purpose of this research is to determine the effectiveness of teaching moral intelligence through animation, stories, pictures and computer games on children. Therefore, 100 female students were selected from Isfahan schools and divided into 5 groups (4 experimental groups and one control group). Then using the questionnaire "moral intelligence of Burba children - parent form" the level of moral intelligence of children was checked and after providing education through animation, stories, pictures and computer games, the level of moral intelligence was checked again and after one month the stability of education was evaluated. The findings showed that the compiled educational packages that were transmitted through animation, stories, pictures and computer games have provided the basis for increasing children's moral intelligence; However, by comparing the changes in moral intelligence, it was found that stories and animations have the greatest effect in increasing moral intelligence, and images have a lesser effect than stories and animations, and finally, computer games have the least effect in increasing moral intelligence. with three other experimental groups.

کلیدواژه‌ها English

moral intelligence
animation
story
images
computer games 
  1. آتشک، محمد؛ برادران، بدرالملوک و احمدوند، محمدعلی (1392)، تاثیر بازی‌های آموزشی رایانه‌ای بر مهارت اجتماعی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان، فناوری آموزش (فناوری و آموزش)، 7(4)، 297-305.
  2. آقورن‌لوئی، میلاد؛ علی‌آبادی، خدیجه و پورروستائی‌اردکانی، سعید (1398)، بررسی اثربخشی بازی رایانه‌ای آموزشی تولید شده بر خودتنظیمی تحصیلی دانش آموزان پسر پایه اول دوره متوسطه دوم شهر تهران، فصلنامه فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 9(3 )پیاپی (35)، 5-31.
  3. احمدی، احمد (1390)، اخلاق وحیانى، سخن سردبیر، اخلاق وحیانی، 1(1)، 7-13 .
  4. اسماعیل، منیره؛ رضاپور، یاسر؛ بهجتی، فاطمه و نیازی، شهریار (1396)، اثربخشی آموزش مفاهیم اخلاق در خانواده به شیوه قصه‌گویی بر اساس قصه‌های دینی و قرآنی بر هوش اخلاقی و هوش هیجانی، مجله فرهنگی- تربیتی زنان و خانواده، 12(41)، 22-7.
  5. اسمعیلی‌‌گوجار، صلاح؛ پورروستائی اردکانی، سعید (1398)، تأثیر بازی‌های رایانه‌ای آموزشی چندکاربره برخط بر مهارت های اجتماعی و توانایی های شناختی دانش‌آموزان، فصلنامه روان شناسی تربیتی، 15(51)، 211-230.
  6. انصافی مهربانی، سپیده؛ فیاض، ایراندخت؛ بهشتی، سعید و دلاور، علی (1400)، اهداف آموزش مفاهیم اخلاقی به کودکان بر اساس دیدگاه‌های آیت‌الله جوادی آملی، تفکر وکودک، 12(2)، 1-27.
  7. بازدار، مرتضی؛ رضازاده‌سامیان، طاهر؛ عبادی‌کوهساره، پویا و صمدی، میثم (1394)، والدین وتعلیم وتربیت دینی فرزندان، دومین کنفرانس بین المللی علوم رفتاری و مطالعات اجتماعی.
  8. بربا، میشل (1401)، کلیدهای پرورش رفتار و ارزشهای اخلاقی در کودکان و نوجوانان. ترجمه: فرناز فرود، چاپ هفتم، انتشارات صابرین.
  9. بلبلی‌قادیکلایی، سمیه؛ پارسانیا، حمید (1393)، نقش و جایگاه عقل در اخلاق از منظر فارابی،اخلاق وحیانی، (1)4، 98ـ91.
  10. بوسلیکی، حسن (1396)، عوامل رشد اخلاقی کودکان در بافت خانواده. اخلاق وحیانی، 7(2)، 57-82.
  11. تقوی، پگاه؛ محمدپناه‌اردکان، عذرا و چوب‌فروش‌زاده، آزاده (1401)، آموزش هوش اخلاقی و تاثیر آن بر رفتار نوع دوستی و پرخاشگری کودکان زیر 7 سال. پرستاری کودکان، 8(4 )، 40-49.
  12. جعفری‌زاده فاطمه؛ حجتی حمید (1396)، تأثیر قصه‌های قرآنی بر عزت نفس کودکان پیش دبستانی گنبد کاووس در سال ۱۳۹۵، نشریه پژوهش پرستاری ایران، ۱۲ (۳) :۶-۱.
  13. جعفری، علیرضا (1393)، تأثیر بازی‌های آموزشی بر رشد اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی، فصلنامه روانشناسی تربیتی،10 (33)، 85-71.
  14. جلائی، مائده؛ چراغ‌ملایی، لیلا و خدابخش‌پیرکلانی، روشنک (1398)، تاثیر بازی مبتنی بر هوش اخلاقی بر وجدان، خویشتنداری و مسئولیت پذیری اجتماعی کودکان با استعداد دبستانی، فصلنامه روان شناسی تربیتی، 15(54)، 59-89.
  15. جوادی آملی، عبداالله (1395)، مبادی اخلاق در قرآن. قم: اسراء.
  16. حیات‌بخش، سحر؛ انتصار فومنی، غلامحسین و حجازی، مسعود (1399)، اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر اخلاق تحصیلی و خودکارآمدی تحصیلی دانش آموزان دختر پایه دهم مدارس دولتی، فصلنامه روان شناسی تربیتی، 16(56)، 131-156.
  17. حسینی‌، فریده‌سادات؛ احمدشاهی، طیبه و رجبی، سوران (1399)، اثربخشی بازی‌های شناختی رایانه‌ای بر کارکردهای اجرایی و خلاقیت کودکان پیش‌دبستانی، فصلنامه روانشناسی شناختی، ۱۳۹۹; ۸ (۳):۵۲-۷۰.
  18. رحیمی‌طالخونچه، غلامرضا، تقی‌پور، فائزه و اعتباریان‌خوراسگانی، اکبر (1399). طراحی الگوی فرآیند تربیت رسانه ای در مدارس. فصلنامه مدیریت مدرسه، (2)8، 41ـ60.
  19. رضاپور، یاسر و شاهدی، سمیه (1396)، اثربخشی آموزش هوش اخلاقی به شیوه قصه‌گویی بر بهبود حالتهای خلقی و رفتارهای یادگیری دانش آموزان، فصلنامه علمی- پژوهشی روانشناسی کاربردی، 2(42)، 194-175.
  20. رضاپور‌میرصالح، یاسر؛ خردمند، طاهره و شاهدی، سمیه (1396)، اثربخشی آموزش هوش اخلاقی بر عملکرد اجتماعی و مشکلات رفتاری، فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری،12 (4)، 12-1.
  21. زارع خورمیزی، عارف (1398)، تأثیر بازی‌های رایانه‌ای تعاملی بر مهارتهای اجتماعی کودکان اوتیسم با عملکرد بالا، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی.
  22. سربخش، رضا؛ میرزاپور، حسین و سربخش، رئوف (1400)، نقش انیمیشن تلویزیونی در احیای آیین‌های نمایشی برای کودکان، فصلنامه علمی مطالعات میان‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 4(11)، 181-151.
  23. سورین، ورنرجوزف و تانکارد، جیمز (1393)؛ نظریه‌های ارتباطات، ترجمه علیرضا دهقان، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ سوم.
  24. سعیدی، علی؛ خرازیان، لاله، و فرهنگ رازی، شیما (1400)، بررسی اثربخشی پویانمایی آثار نقاشی کودکان پیش دبستانی بر خلاقیت آنان، پویش درآموزش علوم تربیتی و مشاوره، 7(14 )، 2-21.
  25. شعبانی، جعفری، (1398)، هوش اخلاقی (مفاهیم و کاربردها)، تهران: نشرساوالان.
  26. صالحی‌ساداتی، سید‌علی و جوادی، محسن (1397)، فلسفه اخلاق استاد جوادی آملی. اخلاق وحیانی، 8(1)، 47-68.
  27. صالحی، محمد (1398)، تاثیر بازی های رایانه ای بر هوش هیجانی دانش آموزان دوره اول متوسطه، فصلنامه فن آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 9 (3 (پیاپی 35))، 77-97.
  28. عرب‌بافرانی، فرزاد؛ مصدق، هادی و رفیعی، محسن (1400)، بررسی نقش برنامه درسی پنهان در تقویت هوش اخلاقی دانش آموزان. مدیریت بر آموزش سازمانها، 10(4)، 95-116.
  29. عشایری، طاها؛ عباسی، الهام و جهان پرور، طاهره (1401)، تأثیر بازی‌های رایانه‌ای بر رفتار کودکان (فراتحلیل پژوهش‌های بازۀ زمانی 1381- 1399)، فصلنامه علمی مطالعات میان ‌رشته‌ای ارتباطات و رسانه، 5(17)، 70-33.
  30. علی‌نژاداقدم، مینا (1397)، اثربخشی بازی‌های رایانه‌ای بر کاهش نشانه‌های پرخاشگری در کودکان پیش‌دبستانی (مطالعۀ موردی: مهد کودک بنفشه)، پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد شاهرود، دانشکدۀ علوم انسانی.
  31. علی‌اکبری دهکردی، مهناز؛ علیپور، احمد و درنجفی‌شیرازی، مهناز (1393)، اثربخشی قصه‌گویی بر مؤلفه‌های هوش اخلاقی کودکان دختر پیش‌دبستانی در شهر اصفهان، دوفصلنامه شناخت اجتماعی، 3 (2)، 43-33.
  32. فرهادی‌نژاد، محسن؛ خانی، فاطمه (1397)، مطالعه مؤلفه‌های هوش اخلاقی در پرتو اندیشه‌های امام علی: در نهج‌البلاغه،فصلنامه پژوهشنامه نهج البلاغه70-51، (24) 6.
  33. قدم‌پور، عزت اله؛ حیدریانی، لیلا؛ کلانتر، جهانگیر و نصیری هانیس، غفار (1399)، تأثیر آموزش هوش اخلاقی به شیوۀ قصه گویی بر سازگاری تحصیلی، اجتماعی و هیجانی دانش‌آموزان، تدریس پژوهی ، 8 (2)، 54-37.
  34. کرباسچی، محمدرضا (1391)، بررسی میزان تأثیر بازی بر هوش و خلاقیت دانش‌آموزان ابتدایی منطقه سه شهر تهران، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده روانشناسی و علوم اجتماعی، گروه علوم تربیتی.
  35. کرمانی، مهدی؛ نوغانی، محسن؛ برادران‌کاشانی، زهرا و افتخاری‌خراسانی، فاطمه (1401)، مواجهه تکنولوژی با کودکی: تحلیل نشانه‌شناختی نقش‌آفرینی کودکان در تبلیغات تلویزیونی. پژوهشهای جامعه شناسی معاصر (علمی - پژوهشی)، 11(21)، 325-362.
  36. لطیفی، زهره؛ قلمکاریان، سیدمحمد؛ عابدی، محمدرضا؛ رحمانی‌ملک آباد، مهدی (1393)، شیوه های پرورش هوش اخلاقی در نوجوانان و جوان بر اساس مبانی اسلامی، اصفهان: نشر نخبگان شهر اندیشه.
  37. مظلومیان، سعید و ماهی‌گیر، فرید (1396)، بررسی تاثیرات مثبت و منفی تکنولوژی و رسانه های جمعی در تعلیم و تربیت، کنفرانس پژوهش های نوین ایران و جهان در روانشناسی و علوم تربیتی حقوق و علوم اجتماعی.
  38. محمودی، زهره؛ محمدی آریا، علیرضا؛ کریم زاده، منصوره و رضا سلطانی، پوریا (1397)، بررسی تاثیر بازی‌های رایانه‌ای آموزشی بر یادگیری مهارت‌های پایه ریاضی در کودکان پیش از دبستان شهر کرمان، فصلنامه فن آوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، 8(3 )پیاپی (31) ، 65-89.
  39. موسوی، سیده‌‌فاطمه (1395)، شاخصهای پیش ‌‌تحولی کودک در فرآیند گذارِ کسبِ فضیلت‌های اخلاقی، اخلاق وحیانی، 6(1)، 101-128.
  40. موسوی، سیده‌طاهره (1397)، تأثیر بازی‌های رایانه‌ای بر سلامت جسمی و روانی کودکان، مجلۀ ره‌توشه، شمارۀ 31، ویژۀ خانواده، محرم 1440، ‌ 109-123.
  41. مهدی‌زاده، سیدمحمد (1396) نظریه‌های رسانه اندیشه‌های رایج و دیدگاه‌های انتقادی، تهران، انتشارات همشهری.
  42. ولیخانی، ماشاا...؛ انصاری، محمداسماعیل و سپیانی، مریم (1391)، بررسی میزان هوش اخلاقی مدیران و تأثیر آن بر سرمایه اجتماعی سازمان، فصلنامه علوم اجتماعی، سال ششم، شماره 18،صص171-198.
  43. یاسمی نژاد، پریسا (1393)، تأثیر آموزش هوش اخلاقی بر مسئولیت‌ پذیری، همدلی هیجانی، اخلاق تحصیلی و بخشودگی بین فردی دانش آموزان دختر پایه سوم مقطع متوسطه، رساله دکتری رشته روان‌شناسی تربیتی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز.
  44. یعقوبی، ابوالقاسم؛ فتحی، فتانه؛ محمدزاده، سروره (1397)، فرا تحلیل مطالعات هوش اخلاقی، مجله مطالعات روانشناسی تربیتی،270-247، (32) 15.
  45. Abdellatif, M. (2022). Moral intelligence and its relationship to academic entitlement and academic performance of secondary school students. European Journal of Educational Research, 11(4), 2291-2301. https://doi.org/10.12973/eu-jer.11.4.2291.
  46. Borba, M. (2005). The step-by-step plan to bulding moral intelligence. Nurturing kids Heart & Souls , National Educator Award: Josse-Bass, p.3-4.
  47. Kuh, G.D. Vesper, N. (2001). Do computers enhance or detract from student learning? Research in Higher Education, 42(1): 87-102.
  48. Nuraini, D., & Uyun, M. (2023). Investigating Between Social Intelligence and Moral Intelligence to Academic Achievement in Psychology Students. Psychosophia: Journal of Psychology, Religion, and Humanity, 5(1), 24-33. https://doi.org/10.32923/psc.v5i1.320.
  49. Saodi, S., Alshahrani, S., Jumanazarov, U., Al-Khafaji, F., & Jumintono, J. (2024). Culturally Embedded Education: Investigating Moral Intelligence and Self-Awareness in Teachers from Islamic Schools in Jakarta. International Journal of Society, Culture & Language, (), 1-9. doi: 10.22034/ijscl.2024.2008412.3120.
  50. Hussein, H. &Al-Rikabi, L.(2021), The effectiveness of a training program for developing moral intelligence among female  preparatory  school  students,  Journal  of  Educational  and Psychological Research. 18 (70): 354 –382.
  51. Zayan, R.& Gedi, M.(2019), The impact of the level of moral intelligence on the performance of employees: A field study of a sample of workers at the state unit of the Algerian Post Office “Ouargla”, Master’s thesis (published), Kasdi-Merbah University, Merbah: Algeria.