اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

جایگاه اخلاقی عفت در سوره نور با تأکید بر آرای تفسیری آیت‎الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش‌پژوه دکتری قرآن و علوم تربیتی، جامعه‌المصطفی العالمیة، خراسان، ایران
2 استادیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
چکیده
عفت یکی از مفاهیم اخلاقی است که هر چند در اخلاق فلسفی یونانیان به عنوان یکی از فضائل چهارگانه مورد بحث است، اما در منظومه ارزش‌های اخلاق دینی جایگاه ویژه‎ای دارد. قرآن توجه ویژه‎ای به مسئله عفت و نقش آن در سلامت فردی و اجتماعی دارد و در برخی از سوره‎ها از جمله سوره نور به طور خاص بدان پرداخته است. با بررسی جایگاه عفت در سوره نور می‌توان دریافت که خداوند در آیاتی به هم پیوسته و مرتبط عفت فردی و اجتماعی و نیز اسباب به‎دست آوردن آن را مورد اشاره قرار داده است. اقسام عفاف جنبه‌های مختلف زندگی انسان را در برگرفته و زنان و مردان هم در نگاه، و هم در گفتار دعوت به رعایت عفاف و خویشتن‌داری شده‎اند. همچنین راهکارهای گسترش این فضیلت اخلاقی در جامعه نیز از آیات سوره نور قابل استفاده است. پژوهش حاضر پس از بیان اقسام عفاف در سوره نور در مورد عفت به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از داده‌های کتابخانه‌ای و شیوه تفسیری به خصوص آرای تفسیری آیت‎الله جوادی آملی به تحلیل آن‌ها پرداخته است. از بررسی‌های انجام شده این نتیجه حاصل می‌شود که عفت از نظر آیت‎الله جوادی‌آملی حالتی نفسانی است که باعث جلوگیری از غلبه شهوت بر انسان شده و در مسائل غریز‌ی و مالی هم استفاده شده است. و از راهکارهای عملی در تحصیل و گسترش عفاف؛ تلاش برای تهذیب نفس، پوشیدگی روابط جنسی همسران، ترویج فرهنگ ازدواج و داشتن توان مهار خواهش‌های نفسانی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The moral position of chastity in Surah Noor with emphasis on the interpretive opinions of Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

Soheila hassanzadeh 1
Alireza Alebouyeh 2
1 Doctoral scholar of Quran and Educational Sciences, Al-Mustafa International Society, Khorasan, Iran
2 Assistant Professor at Institute of Islamic Sciences and Culture
چکیده English

AbstractChastity is one of the moral concepts that, although it is discussed in the Greek philosophical ethics as one of the four virtues, it has a special place in the system of values of religious ethics. The Qur'an pays special attention to the issue of chastity and its role in personal and social health, and it has been specifically addressed in some surahs, including Surah Noor. By examining the place of chastity in Surah Noor, it can be seen that God has mentioned individual and social chastity and the means of obtaining it in connected and related verses.Types of chastity cover different aspects of human life and men and women are called to observe chastity and self-restraint both in their looks and in their speech. Also, the strategies to spread this moral virtue in the society can be used from the verses of Surah Noor.After stating the types of chastity in Surah Noor about chastity, the present research has analyzed them in a descriptive-analytical way and by using library data and interpretation method, especially the interpretation opinions of Ayatollah Javadi Amoli. From the conducted investigations, it is concluded that according to Ayatollah Javadi-Amoli, chastity is a sensual state that prevents lust from overpowering a person and is also used in instinctive and financial matters. and practical solutions in learning and spreading chastity; Trying to refine the self is to hide the sexual relations of spouses, to promote the culture of marriage and to have the ability to control sensual desires.

کلیدواژه‌ها English

Surah Noor
morality
chastity
promoting and expanding chastity
Ayatollah Javadi Amoli
  1. قرآن کریم، ترجمه مکارم شیرازی.
  2. نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، (1382)، قم: انتشارات پارسایان.
  3. ابن‌مسکویه، ابوعلی بن محمد، (1437ه.ق)، تهذیب الاخلاق او کتاب الطهاره فی تهذیب الخلاق، تحقیق: السید حسین المومنی، چاپ اول، قم: المعهد العالی علوم و الثقاقه الاسلامیه، مرکز احیاء الثراث الاسلامی.
  4. ارسطو، (۱۳۷۸ )، اخلاق نیکو ماخوس، مترجم: محمد حسن لطفی تبریزی، تهران: طرح نو.
  5. پاک‌نیا، عبدالکریم، (1390)، عفاف سرچشمه زیبایی، چاپ اول، قم، نورالزهراء.
  6. پیشوایی، فریده،(1391)، راهکارهای قرآنی ترویج عفاف و حجاب و مقایسه آن با عملکرد رسانه ملی، علوم اجتماعی، مطالعات جوان و رسانه، ش 4 .
  7. تاجیک، زهرا، (1390)، عفت، ندای فطرت، قم: پژوهشکده تحقیقات اسلامی، انتشارات زمزمه هدایت.
  8. جوادی‌اآملی، عبدالله، (1400)، تسنیم، تفسیر قرآن کریم، قم: اسراء.
  9. حجازی، شیرین، (1397)، نظام اخلاقی عفاف از منظر قرآن کریم بر مبنای سوره نور، فصلنامه شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، دوره بیستم، ش80.
  10. حرعاملى، محمد بن حسن، (1409 ه.ق‏‏)، وسائل الشیعه، قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام‏.
  11. حوری، سعید، (1424ه.ق) اساس فی التفسیر، مصر: دارالاسلام.
  12. خجسته، نجمه، خرمی نسب،(1398)، شیوه‌های ترویج حیا با محوریت سوره نور، فصلنامه علمی- ترویجی در حوزه اخلاق، س9، ش 33.
  13. راغب‌اصفهانی، حسن بن محمد، (1412ه.ق)، المفردات فی غریب القران، به تحقیق صفوان عدنان داودی، بیروت: دارالعلم.
  14. رضایى‌اصفهانى، محمدعلى، (1387)، تفسیر قرآن مهر، چاپ اول، قم: پژوهشهاى تفسیر و علوم قرآن.
  15. زاهدی، عبدالرضا، ایوب امرایی و مریم نظر بیگی،(1389)، روش قرآن در نهادینه‌سازی عفاف وحجاب با رویکرد ترتیب نزول، فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، سال سیزدهم، ش49.
  16. زحیلى، وهبه، (1411 ه.ق.)، التفسیر المنیر فی العقیدة و الشریعة و المنهج، 32جلد، چاپ دوم، سوریه، دمشق: دار الفکر.
  17. زمخشرى، محمود بن عمر،( 1407 ه.ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل، 4جلد، چاپ سوم، ، لبنان، بیروت: دار الکتاب العربی.
  18. شاه‏عبدالعظیمى، حسین‏، (1363)، تفسیر اثنى عشرى‏، چاپ اول، تهران، میقات‏.
  19. شلیت، وندی و همکاران، (1384)، فمنیسم در آمریکا تا سال2003،ترجمه معصومه محمدی و همکاران، چاپ سوم، قم، دفتر نشر معارف.
  20. طباطبایى، محمدحسین‏، (1374)، ترجمه تفسیر المیزان‏، چاپ پنجم، مترجم: موسوى، محمد باقر، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم: دفتر انتشارات اسلامى‏.
  21. طبرسى، فضل بن حسن، (1375)، ترجمه تفسیر جوامع الجامع، 6جلد، چاپ اول، مشهد: آستان قدس رضوى، بنیاد پژوهشهاى اسلامى.
  22. طبرسى، فضل بن حسن‏، (1400 ه. ق)، ترجمه تفسیر مجمع البیان‏، چاپ اول، محقق: مفتح، محمد، مترجم: نورى همدانى، حسین‏، تهران: فراهانی.
  23. طریحى، فخرالدین بن محمد، (1375)، مجمع البحرین‏، چاپ سوم، محقق: حسینى اشکورى، احمد، تهران: مرتضوى‏.
  24. طوسی، خواجه نصیر الدین، (۱۳۵۶)، اخلاق ناصری، تصحیح وتوضیح: مجتبی مینوی؛ علیرضا حیدری تهران: زر.
  25. فتاحی زاده، فتحیه، (1373)، حجاب از دیدگاه قرآن و سنت، چاپ اول، قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم.
  26. فخررازى، محمد بن عمر، (1420 ه.ق)، التفسیر الکبیر (مفاتیح الغیب)، 32جلد، چاپ سوم، لبنان، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  27. قائمی، علی، (1373)، خانواده و مشکلات اخلاقی کودکان، تهران: امیری.
  28. قرائتى، محسن‏، (1388)، تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگى درسهایى از قرآن.‏
  29. قرشى بنابى، على‏اکبر، (1375 )، تفسیر احسن الحدیث، 12جلد، تهران: بنیاد بعثت، مرکز چاپ و نشر.
  30. قرطبى، محمد بن احمد،(1364)، الجامع لأحکام القرآن، 20جلد، تهران: ناصر خسرو.
  31. قطب، ابراهیم شاذلی ،(1425 ه. ق‏)، فى ظلال القرآن‏،چاپ سی و پنجم، لبنان، بیروت‏: دار الشروق‏.
  32. کشمیری، حسن، اخلاق محسنی، (1361) اسلام آباد: انتشارات فارسی ایران و پاکستان.
  33. کلینى، محمد بن یعقوب‏، ( 1429ه.ق)، کافی، محقق ، مصحح: دارالحدیث‏، قم‏: دار الحدیث‏
  34. معین‌الاسلام، (1388)، مریم، زن منتظر و منتظر پروری، قم، الهادی.
  35. مغنیه، محمدجواد، (1378)، ترجمه تفسیر کاشف‏، چاپ اول، دانش، موسى، قم: بوستان کتاب قم(انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
  36. مکارم‌شیرازی، ناصر، و دیگران، (۱۳۷۱)، تفسیر نمونه، چاپ دهم، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  37. نراقی، احمد، (1351)، معراج السعادت، تهران: انتشارات علمی.
  38. نراقی، محمدمهدی، (1366)، جامع السعادات، ترجمه‌ی سید جلال الدین مجتبوی، تهران: حکمت.