اخلاق وحیانی

اخلاق وحیانی

ساخت، اعتبار‌یابی و ساختار عاملی پرسشنامه حرص براساس منابع اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
احد امیدی 1
مصطفی جهانگیری 2
1 دانشجوی دکتری روان شناسی، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری روان شناسی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره، قم، ایران
10.22034/ethics.2024.198285
چکیده
هدف پژوهش حاضر، ساخت، اعتبار‌یابی و تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه حرص براساس منابع اسلامی با نگاه روان‌شناختی بود. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی سیه و شانون از نوع استقرائی به منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها و روش پیمایشی برای ساخت پرسشنامه بود. جامعه آماری طلاب و دانشجویان بودند که تعداد 212 نفر به شیوه نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای انتخاب گردید. روایی محتوا برای یافته‌های بدست آمده و گویه‌های ساخته شده توسط متخصصین علوم انسانی و روان‌شناسی بدست آمد، هر آیتمی که حداقل CVR آن 99/0 و شاخص CVI آن 79/0، بود، انتخاب گردید. روایی سازه به دو شیوه تحلیل عاملی اکتشافی و تاییدی با دو ابزار  spss26 و Amos24 مورد بررسی قرار گرفت و دو عامل حرص مذموم و ممدوح هرکدام با 16 گویه کشف و تأیید گردید. اعتبار پرسشنامه با نمره همبستگی هر گویه با مولفه و  روش دو نیمه‌سازی گاتمن و ضریب اسپیرمن ـ براون و آلفای کرونباخ حرص مذموم برابر با (875/0) و حرص ممدوح برابر با (864/0) بدست آمد که حاکی از  همسانی درونی بالای پرسشنامه حرص براساس منابع اسلامی است. با تأیید روایی و اعتبار پرسشنامه حرص براساس منابع اسلامی پژوهشگران می‌توانند در تحقیقات پژوهشی و روان‌شناختی برای سنجش و کمی سازی صفت حرص از پرسشنامه حرص براساس منابع اسلامی استفاده کنند.
کلیدواژه‌ها
پرسشنامه
حرص
روایی و اعتباریابی
منابع اسلامی

عنوان مقاله English

Construction, validation and factor structure of greed questionnaire based on Islamic sources

نویسندگان English

Ahad Omidi 1
Mostafa Jahangiri 2
1 Ph.D. student of psychology, Imam Khomeini Educational and Research Institute, Qom, Iran
2 Ph.D. student of psychology, Imam Khomeini Education and Research Institute, Qom, Iran
چکیده English

The aim of the current research was to construct, validate and determine the psychometric properties of the greed questionnaire based on Islamic sources from a psychological perspective. The research method was Siye and Shannon's qualitative content analysis of inductive type to analyze the data and survey method to make the questionnaire. The statistical population was students, 212 of whom were selected by stratified random sampling.   Content validity was obtained for the findings and the items created by humanities and psychology experts, each item with a minimum CVR of 0.99 and CVI index of 0.79 was selected. Construct validity was investigated by exploratory and confirmatory factor analysis using spss26 and Amos24 tools, and two factors of Mazmum and Mamdouh greed were discovered and confirmed with 16 items each. The reliability of the questionnaire was obtained with the correlation score of each item with Guttman's two-half method and the Spearman-Brown coefficient and Cronbach's alpha of Mazmum greed equal to (0.875) and Mamdouh greed equal to (0.864), which indicates a very good internal consistency. Greed questionnaire is based on Islamic sources. By confirming the validity and reliability of the greed questionnaire based on Islamic sources, researchers can use the greed questionnaire based on Islamic sources in research and psychological research to measure and quantify the trait of greed.

کلیدواژه‌ها English

Questionnaire
greed
validity and validation
Islamic sources

  1.  

    1. قرآن کریم.
    2. نهج البلاغه.
    3. صحیفه سجادیه.
    4. ابن بابویه، محمدبن علی، الأمالی( للصدوق) - تهران، چاپ: ششم، 1376ش.
    5. ________________، الخصال - قم، چاپ: اول، 1362ش.
    6. ________________، معدن الجواهر و ریاضة الخواطر - تهران، چاپ: دوم، 1394ق/ 1353ش.
    7. ________________، من لا یحضره الفقیه - قم، چاپ: دوم، 1413 ق.
    8. ابن شعبه حرانی، حسن بن علی، تحف العقول عن آل الرسول صلی الله علیه و آله، 1 جلد، جامعه مدرسین - قم، چاپ: دوم، 1404.
    9. ابن طاووس، على بن موسى، مهج الدعوات و منهج العبادات - قم، چاپ: اول، 1411 ق.
    10. ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، 15 جلد، دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع - دار صادر - بیروت، چاپ: سوم، 1414 ق.
    11. امیدی، احد و جهانگیری، مصطفی و رفیعی هنر، حمید،1400،مدل مفهومی حرص براساس منابع اسلامی با نگاه روانشناختی: یک مطالعه کیفی،اولین همایش ملی روان شناسی و دین، اردبیل: https://civilica.com/doc/1440080
    12. پاینده، ابو القاسم، نهج الفصاحة (مجموعه کلمات قصار حضرت رسول صلى الله علیه و آله) - تهران، چاپ: چهارم، 1382ش.
    13. تمیمی آمدی، عبد الواحد بن محمد، غرر الحکم و درر الکلم (مجموعة من کلمات و حکم الإمام علی 7)، 1 جلد، دار الکتاب الإسلامی - قم، چاپ: دوم، 1410 ق.
    14. حسن بن على، امام یازدهم7، التفسیر المنسوب إلى الإمام الحسن العسکری7 - ایران ؛ قم، چاپ: اول، 1409 ق.
    15. دلاور، علی، (1394)، روش تحقیق در روان‌شناسی و علوم تربیتی، تهران، انتشارات ویرایش.
    16. راغب أصفهانی، حسین بن محمد، مفردات ألفاظ القرآن، 1 جلد، دار القلم - الدار الشامیة - بیروت - دمشق، چاپ: اول، 1412 ق.
    17. سرمد، زهره. بازرگان، عباس. حجازی، الهه (1395). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری. تهران، انشارات آگاه.
    18. سیف، علی اکبر (1383)، اندازه گیری، سنجش و ارزشیابی آموزشی، تهران، انتشارات آگاه.
    19. شریف الرضی، محمد بن حسین، نهج البلاغة (للصبحی صالح) - قم، چاپ: اول، 1414 ق.
    20. طبرسى، حسن بن فضل، مکارم الأخلاق - قم، چاپ: چهارم، 1412 ق / 1370 ش.
    21. طوسى، محمد بن الحسن، مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد - بیروت، چاپ: اول، 1411 ق.
    22. على بن الحسین، امام چهارم7، الصحیفة السجادیة - قم، چاپ: اول، 1376ش.
    23. عیاشى، محمد بن مسعود، تفسیر العیّاشی - تهران، چاپ: اول، 1380 ق.
    24. فیض کاشانى، محمد محسن بن شاه مرتضى، الوافی - اصفهان، چاپ: اول، 1406 ق.
    25. کرمی، ابولفضل (1390)، آشنایی با آزمون سازی و آزمون‌های روانی، تهران، مرکز نشر روان سنجی.
    26. کلینی، محمد بن یعقوب بن اسحاق، الکافی (ط - الإسلامیة)، 8 جلد، دار الکتب الإسلامیة - تهران، چاپ: چهارم، 1407 ق.
    27. کراجکى، محمد بن على، کنز الفوائد - ایران ؛ قم، چاپ: اول، 1410 ق.
    28. کفعمى، ابراهیم بن على عاملى، المصباح للکفعمی (جنة الأمان الواقیة) - قم، چاپ: دوم، 1405 ق.
    29. لیثى واسطى، على بن محمد، عیون الحکم و المواعظ (للیثی) - قم، چاپ: اول، 1376 ش.
    30. مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی، بحار الأنوارالجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (ط - بیروت)، 111 جلد، دار إحیاء التراث العربی - بیروت، چاپ: دوم، 1403 ق.
    31. مصطفوی، حسن، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، 14 جلد، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی - تهران، چاپ: اول، 1368 ش.
    32. مفید، محمد بن محمد، الأمالی (للمفید) - قم، چاپ: اول، 1413ق.
    33. مکارم، ناصر، اخلاق در قرآن، ناشر: مدرسه الامام على بن ابى طالب( ع)، قم، 1377 ه. ش‌.
    34. منسوب به جعفر بن محمد7، امام ششم، مصباح الشریعة و مفتاح الحقیقة / ترجمه مصطفوی، 1 جلد، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران - تهران، چاپ: اول، 1360 ش.
    35. منسوب به على بن موسى، امام هشتم7، الفقه المنسوب إلى الإمام الرضا7 - مشهد، چاپ: اول، 1406 ق.
    36. نراقی، احمد، معراج السعاده، انتشارات قائم آل محمد، قم، 1384 ش.
    37. نوری، حسین بن محمد تقی، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، 28 جلد، مؤسسة آل البیت علیهم السلام - قم، چاپ: اول، 1408 ق.‌
    38. Chen, B. (2018). An evolutionary life history approach to understanding greed. Personality and Individual Differences, 127, 74-78.
    39. Cozzolino, P. J., Sheldon, K. M., Schachtman, T. R., & Meyers, L. S. (2009). Limited time perspective, values, and greed: Imagining a limited future reduces avarice in extrinsic people. Journal of Research in Personality, 43, 399-408.
    40. Cozzolino, P. J., Staples, A. D., Meyers, L. S., & Samboceti, J. (2004). Greed, death, and values: From terror management to transcendence management theory. Personality and Social Psychology Bulletin, 30, 278-292.
    41. Eek, D., & Biel, A. (2003). The interplay between greed, efficiency, and fairness in public-goods dilemmas. Social Justice Research, 16, 195-215.
    42. Hsieh, H. F., & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative health research, 15(9), 1277-1288
    43. Jin, H., & Zhou, X. Y. (2013). Greed, leverage, and potential losses: A prospect theory perspective. Mathematical Finance, 23, 122–142.
    44. Krekels, G., & Pandelaere, M. (2015). Dispositional greed. Personality and Individual Differences, 74, 225-230.‏
    45. Lambie, G. W., & Haugen, J. S. (2019). Understanding greed as a unified construct. Personality and Individual Differences, 141, 31-39.‌
    46. Lambie, G. W., & Haugen, J. S. Heintzelman (2019) Greed Scale©(HGS©) Theoretical Framework and Item Development.
    47. Lazarus, R. S., & Lazarus, B. N. (1994). Passion and reason: Making sense of our emotions. Oxford University Press, USA.‌
    48. Millon ,T. Lerner ,M ,J (2003). Handbook of PSYCHOLOGY :VOLUME 5 PERSONALITY AND SOCIAL PSYCHOLOGY. Hoboken. New Jersey: John Wiley & Sons.
    49. Mussel, P., Reiter, A. M., Osinsky, R., & Hewig, J. (2015). State and trait-greed, its impact on risky decision-making and underlying neural mechanisms. Social Neuroscience, 10, 126–134.
    50. Navaro, L., & Schwartzberg, S. L. (2007). Envy, Competition and Gender: Theory, Clinical Applications and Group Work. Routledge.
    51. Ninivaggi, F. J. (2010). Envy theory: Perspectives on the psychology of envy. Rowman & Littlefield Publishers.‌
    52. Oka, R., & Kuijt, I. (2014a). Introducing an inquiry into the social economies of greed and excess. Economic Anthropology, 1, 1–16.
    53. Oka, R., & Kuijt, I. (2014b). Greed is bad, neutral, and good: A historical perspective on excessive accumulation and consumption. Economic Anthropology, 1, 30–48.
    54. Robertson, A. F. (2001). Greed: Gut feelings, growth, and history. Cambridge, UK: Polity Press.
    55. Seuntjens, T. G. (2016). The psychology of greed. Ridderprint, BV: Tilberg. Retrieved from.
    56. Seuntjens, T. G. (2016). The psychology of greed. Tilburg University.
    57. Seuntjens, T. G., Zeelenberg, M., Breugelmans, S. M., & Van de Ven, N. (2015a). Defining greed British Journal of Psychology, 106, 505-525.
    58. Seuntjens, T. G., Zeelenberg, M., Van de Ven, N., & Breugelmans, S. M. (2015b). Dispositional greed Journal of Personality and Social Psychology, 108, 917-933.
    59. Shultz, K. S., Whitney, D. J., & Zickar, M. J. (2020). Measurement theory in action: Case studies and exercises. Routledge.‏
    60. Strauss, Anselm; & Corbin, Juliet. (1990). Basics of qualitative research. Sage publications.
    61. Wang, L., Malhotra, D., & Murnighan, J. K. (2011). Economics education and greed. Academy of Management Learning & Education, 10, 643-660.
    62. Zagorin, P. (2009). Thucydides: An introduction for the common reader. Princeton, NJ: Princeton University Press.