ابتنای معناشناسانه اخلاق به دین

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.

چکیده

نسبت میان دین و اخلاق، به عنوان دو حوزهٴ ارجمند و سترگ زیست انسانی، در طول تاریخ و دست‌کم از زمان افلاطون به این سو مورد اقبال متفکران بوده است، چه این‌که هر دو متکفّل صلاح و فلاح انسان این جهانی بوده، بسته به میزان بی‌نیازی یا نیازمندی به دیگری،نظم و نسق متفاوتی پی می‌افکنند. مطابق یکی از این تقریرات، اخلاق و کنش اخلاقی جز با اتکا به آموزه‌های وحیانی سامان نمی‌یابد به گونه‌‌ای که در این وابستگی حداکثری به لحاظ معناشناختی، همه یا برخی از مفاهیم اخلاقی تنها با ارجاع و تحویل به مفاهیم دینی تعریف‌پذیر است.اما چنان‌که ملاحظه می‌کنیم انحای این گونه وابستگی حتی در قرائت‌‌های تعدیل‌‌یافتهٴ آن ـ که اوصاف اخلاقی را با ضمّ قیودی وابسته به فعل ارادی خدایی مهرورز، خیرخواه یا...می‌‌انگارد ـ هیچ‌‌یک تاب و توان چیره شدن بر نقدها و اشکالات پیش‌رو را نداشته‌اند.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Semantic Dependence of Ethics to Religion

نویسنده [English]

  • Javad Danesh
چکیده [English]

The relation of religion and ethics as two great and lofty domains of human life has received considerable attention from intellectuals throughout history, and at least from the time of Plato onward, as these two domains are responsible for the wellbeing and welfare of the mundane man and based on the degree of their dependence on or independence of each other they create totally different systems and patterns. Based on one of these assertions, ethics and ethical practices are impossible to be practiced unless by relying on the revealed teachings and this maximum reliance is to the extent that some or all of the ethical concepts would be semantically indefinable without reference to religious concepts. However, evidently, none of the various forms of such relations, even in their modified versions - which consider ethical qualities to be combined with some constraints pertaining to the voluntary acts of a compassionate and beneficent Allah - have had the strength or the stamina to overcome the critiques and problems ahead of them.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religion
  • Ethics
  • Ethical Concepts
  • Religious concepts
  • Modified Assertions

##اصفهانی، محمدحسین (1415ق)، نهایة الدرایة فی شرح الکفایة، قم، مؤسسۀ آل البیت لاحیاء التراث. ##

تفتازانی، مسعود بن عمر (1409 ق)، شرح المقاصد، تصحیح عبدالرحمن عمیره، قم، منشورات الرضی. ##

جرجانی، علی بن محمد (1325 ق)، شرح المواقف، تصحیح سیدمحمد بدرالدین الحلبی، بی جا، مطبعة السعادة. ##

جوینی، عبدالملک (1369 ق)، الارشاد الی قواطع الادلّة فی اصول الاعتقاد، تصحیح محمد یوسف موسی و علی عبدالمنعم عبدالحمید، قاهره، مکتبة الخانجی. ##

سند، محمد (1418 ق)، العقل العملی، بیروت، مؤسسة امّ القری للتحقیق و النشر. ##

صدر، سید محمد باقر(1408 هـ . ق) ، مباحث الاصول، بی جا، بی نا. ##

طوسی، نصیرالدین (1359)، تلخیص المحصل، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، مؤسسۀ مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل شعبۀ تهران. ##

لاهیجی، عبدالرزاق(1364)، سرمایه ایمان، تصحیح صادق لاریجانی، تهران، الزهرا. ##

مطهری، مرتضی (1373)، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران: صدرا، چاپ بیست و سوم. ##

المظفر، محمدحسن (1399)، دلائل الصدق، القاهره، دارالعلم للطباعة. ##

Adams Robert Merrihew, Finite and Infinite Goods: A Framework for Ethics, Oxford, Oxford university Press, 1999. ##

Adams Robert Merrihew, Moral Arguments for Theistic Belief, in C.F. Delaney (ed.), Rationality and Religious Belief, NotreDame: University of Notre Dame Press: 1979. ##

Adams, Robert M., A Modified Divine Command Theory of Ethical Wrongness, in Paul Helm, Divine Command and Morality, Oxford, Oxford University Press, 1981a. ##

Adams, Divine Command Metaethics as Necessary a Posteriori, in Paul Helm, Divine Commands and Morality,Oxford,Oxford University Press, 1981b. ##

Alston, William, Some Suggestions for Divine Command Theorists, in Alston, Divine Nature and Human Language, Ithaca, New York, Cornell University Press, 2002. ##

Austine, John, The Province of Jurisprudence Determined and The Uses of the Study of Jurispradence, Indianapolis, Hackett, 1998. ##

Berg, Jonathan, How Could Ethics Depen on Religion?, in Singer Peter (ed.), A Companion to Ethics, Oxford, Blackwell Publishers Ltd., 1993. ##

Ewing, A.C., Ethics, New York, The Free Press, 1965. ##

Forrest, Peter, An Argument for the Divine Command Theory of Right Action, Sophia 28 (1989). ##

Hare, John E., God and Morality: A Philosophical History, U.S.A., Blackweel Publishing, 2007. ##

Kripke, S., Naming and Necessity, Cambridge Mas: Harvard University press, 1980. ##

Meynell, Hugo,The Euthyphro Dilemma, Proceedings of the Aristotelean Society, Supplementary vol. XLVI (1972). ##

Murphy, Mark, Divine Command, Divine Will and Moral Obligation, in Faith and Philosophy, 15 (1998). ##

Perry, J, Ralmes of Value, Cambridge Mass,Harvard University Press, 1945. ##

Quim, Philip, An Argument for Divine Command Ethics, in Beaty M. (ed.), Christian Theism and the Problems of Philosophy, NotreDame: University of Notre Dame Press: 1990. ##

Quinn , Philip , Divine Commands and Moral Requirements, Oxford: Oxford University Press, 1978. ##

Sagi Avi and Statman Daniel, Religion and Morality, Amsterdam, Rodopi, 1995. ##

Taylor, Richard, Ethics, Faith and Reason, Englewood Cliffs, Ng: Prentice Hall, 1985. ##

Wierenga, Edward, A Defensible Divine Command Theory, Nous, vol. 17, No. 3. (1983). ##

Williams, Bernard, God, Morality, and Prudence, in Morality: an Inroduction to Ethics, New York, Harper and Row,1972. ##

Wittgenstein, Ludwig, Philosophical Investigations, G.E.M., Anscomb and Rush Rhees (eds.), G.E. M. (trans.), Oxford, Blackwell, 1953. ##