تلاقی‌های منطق و اخلاق

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار فلسفه دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

در این جستار با اشاره به برخی قلمروهای تلاقی منطق و اخلاق، به مشکلات و راه‌حل‌ها و عرصه‌های جدید و بدیع پژوهش که ثمرۀ این تلاقی‌ها بوده، پرداخته می‌شود. از میان مباحث و مسائل بسیار، در این مجال، این چند مناقشۀ منطقی فلسفی را گزارش و بررسی می‌کنیم: شکاف «است ـ باید» (مسألۀ هیوم) و طرح برخی راه‌حل‌های طرح‌شده در مقابل آن و پارادکس‌های منطقِ تکلیف، اصل منطقی‌ـ‌اخلاقی «بایستن مستلزم توانستن است» و تحلیل منطقی آن، مغالطۀ طببیعی‌انگارانه (و در ذیل آن استدلال از راه پرسش گشوده)، مسائل و مناقشات ناظر به استدلال و قیاس عملی و اخلاقی (در قالب نقش اصول در استدلال اخلاقی و مسألۀ ضعف اراده). این مسائل و مناقشات در طی تاریخ فلسفۀ جدید، باعث ایجاد ادبیات و آثار و موضوعات جدید بسیاری در هر دو قلمرو منطق و اخلاق شده است؛ سیری که همچنان ادامه دارد. این‌ها مباحثی است که خود طرح‌کنندگان اولیه به آن‌ها التفات و توجه نداشته‌اند.    

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Convergence of Logic and Ethics

نویسنده [English]

  • Mahdi Akhavan
چکیده [English]

This  article pointed out some scopes of convergence between logic and ethics to talk about new challenges and solutions which are the result of these convergences. Among the issues in the field, the outher tries to report and explore these philosophical and logical conflicts: the gap between "is" and "ought" (The problem of Hume) and also some solutions proposed to solve it and some other paradoxes of logic of duty, the moral logical principle that "ought requires the ability" and its logical analysis,  naturalistic fallacy (and also reasoning throughe open question),and  issues or conflicts concerning the practical and moral deduction (in the context of the role of  principles in moral reasoning and also the problem of weakness of moral will). These challenges and conflicts in the new history of philosophy have made a new literature and also many neoteric issues in realm of both logic and ethics which is continue nowadays as issues that their primary followers had not enough attention to them.    

کلیدواژه‌ها [English]

  • Logic
  • Ethics
  • is - ought
  • practical and ethical reasoning
  • naturalistic fallacy
  • weakness of will

جوادی، محسن (1375)، مسألۀ باید و هست؛ بحثی در رابطۀ ارزش و واقع، انتشارات دفتر تبلیغات حوزۀ علمیه، قم.

رید، استیون (1385)، فلسفۀ منطق ربط، ترجمۀ اسداله فلاحی، انتشارات دانشگاه مفید، قم.

سرل، جان (1385)، افعال گفتاری؛ جستاری در فلسفۀ زبان، ترجمۀ محمدعلی عبداللهی، اتنشارات پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم.

کانت، ایمانوئل (1369)، بنیاد مابعدالطبیعۀ اخلاق [گفتاری در حکمت کردار]، ترجمۀ حمید عنایت و علی قیصری، انتشارات خوارزمی، تهران، چاپ اول.

گنسلر، هری (1391)، اخلاق صوری، ترجمۀ مهدی اخوان، انتشارات علمی و فرهنگی، تهران.

هِر، ر. م (1382)، بازی تعهد کردن، در: فوت فیلیپا، نظریه‌های فلسفۀ اخلاق، ترجمۀ حسین کاجی، انتشارات روزنه، تهران.

Becker,L,C (1986) Reciprocity, London.

Brown,J (1977) “Moral Theory & the Ought ـ Can Principle” Mind,86.

Canfield,J. V (1962) , “The Compatibility of Free Will and Determinism”,Philosophical Review,71.

Carigle,J (1989) “What is a natural property?” philosophy,64.

Charlton,W, (1988) Weakness of Will, Oxford

Clark,D. S (1985) Practical Inferences ,London.

Davidson,D (1969) “How is Weakness of the Will Possible” Moral Concept,ed. J. Feinberg. Oxford.

Guttenplan, (1991) Review of J. Etchemendy , The Cocept of Logical Consequence,Mind,100.

Hintikka,J (1984) “A Hundered Years Later : the Rice and Fall of Frege s Influence in Language Theory” ,Syntheses,59. Mind,86.

Hudson,D. W (1969) The IS ـ Ought Question,Macmillan Press,London.

Humberston,I. L (1982) “First Steps in Philosophical Taxonomy”,Canadian Journal of Philosophy,13.

Hurley,P (1992) “How Weakness of the Will is Possible” Mind,101.

Meyer,R,K (1974) “Entailment is not Strict Implication” ,Australian Journal of Philosophy, 52.

Perry,T. D (1974) , “A Refutation of Searle s Amended “is ـ ought” Argument” Analysis. 34.

Prior,A. N (1949) Logic and the Basis of Ethics,Oxford.

Rawls,J (1971) A Theory of Justice ,Oxford.

Sperber,D & Wilson,D (1986) ,Relevance,Oxford.

Thomas, Geoffrey (1993). An Introduction to Ethics, Five Centeral Problems of Moral Judgment, Duckworth. London.