پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 The Reciprocal Relationship between Knowledge and Revealed Ethics: An Analysis from the Perspective of Religious Rationality and the Thought of Ayatollah Javadi Amoli رابطه دوسویه معرفت و اخلاق وحیانی: تحلیلی از منظر عقلانیت دینی و اندیشه‌های آیت‌الله جوادی آملی 7 36 244126 10.22034/re.2026.564706.2140 FA حسن حسینی استادیار گروه حقوق، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه ، ایران. 0009-0008-1076-0528 Journal Article 2025 12 06 Elucidating the nature of the relationship between epistemological "is-statements" and ethical "ought-statements" gains added complexity with the introduction of revelation. Despite scholarly emphasis on the unilateral influence of knowledge on ethics, a notable gap persists in understanding how, within Ayatollah Javadi Amoli’s intellectual framework, epistemology and revealed ethics establish a reciprocal and elevating relationship, and what mechanism underpins this interaction within the paradigm of "religious rationality." Accordingly, the primary objective is to formulate a model of this reciprocal interaction. Employing qualitative content analysis and logical reasoning, key works of Ayatollah Javadi Amoli were scrutinized to explicate the systematic interplay among core concepts such as "reason and revelation," "purification of the soul," and "intuitive knowledge" within his theory of religious rationality. Findings reveal this relationship as a "reciprocal, organic, and ascending cycle": 1. Initial knowledge (from reason, innate disposition, revelation) → action; 2. Action + piety → soul purification (barrier removal, necessary condition) + divine bestowal of discernment (intuitive insight, sufficient condition); 3. Elevated knowledge → superior action. Commitment to virtues and soul purification, as an epistemological prerequisite, eliminates perceptual obstacles (vices) and enhances the knowing agent's capacity for higher epistemic levels, such as "discernment" (furqān) and "intuitive knowledge." This elevated knowledge, in turn, yields superior ethical conduct. This dynamic cycle is embedded in the paradigm of religious rationality, wherein reason operates in alignment with revelation, while revelation serves as its expositor, complement, and overseer. تبیین ماهیت رابطه میان «هست‌ها»ی معرفتی و «بایدها»ی اخلاقی، با ورود عنصر «وحی»، ابعاد پیچیده‌تری می‌یابد. با وجود تمرکز پژوهش‌ها بر تأثیر یک‌سویه معرفت بر اخلاق، این خلأ وجود دارد که در منظومه فکری آیت‌الله جوادی آملی، معرفت‌شناسی و اخلاق وحیانی چگونه رابطه‌ای دوسویه و ارتقابخش برقرار می‌کنند و این تعامل تحت پارادایم «عقلانیت دینی» چه سازوکاری دارد؟ بر این اساس، هدف اصلی، صورت‌بندی الگوی این تعامل دوسویه است. برای نیل به این هدف، با اتخاذ روش تحلیل محتوای کیفی و استدلال منطقی، آثار محوری آیت‌الله جوادی آملی، مورد واکاوی قرار گرفته تا ارتباط نظام‌مند میان مفاهیم کلیدی همچون «عقل و وحی»، «طهارت نفس» و «معرفت شهودی» در چارچوب نظریه «عقلانیت دینی» تبیین شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که این رابطه، یک چرخه «دوسویه، اندام‌وار و تعالی‌بخش» است: ۱. معرفت اولیه (عقل، فطرت، وحی) → عمل؛ ۲. عمل + تقوا → طهارت نفس (رفع موانع، شرط لازم) + افاضه فرقان الهی (شهود قلبی، شرط کافی)؛ ۳. معرفت تعالی‌یافته → عمل عالی‌تر. التزام به فضائل و تهذیب نفس، به‌مثابه شرطی معرفت‌شناختی، موانع ادراک (رذائل) را مرتفع ساخته و ظرفیت فاعل شناسا را برای نیل به مراتب عالی‌تر معرفت، همچون «فرقان» و «شهود قلبی»، ارتقا می‌بخشد. این معرفت تعالی‌یافته نیز به نوبه خود، به سطحی عالی‌تر از عمل اخلاقی می‌انجامد. این چرخه پویا در بستر پارادایم «عقلانیت دینی» معنا می‌یابد که در آن، عقل در طول وحی عمل کرده و وحی، نقش شارح، متمم و مهیمن بر عقل را ایفا می‌کند.

https://ethics.isramags.ir/article_244126_ec523abef4f2e375e010aab910e3aeb7.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 The Position of Reason in Henry Sidgwick's Intuitive Utilitarianism and its Critique from the Perspective of Ayātollah Javadi Amoli جایگاه عقل در پیامدگرایی مبتنی بر شهود و نقد آن از منظر آیت‌الله جوادی آملی 37 64 244258 10.22034/re.2026.565212.2143 FA عبدالله حسینی اسکندیان محقق پسادکتری، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0003-2318-022X فرشته ابوالحسنی نیارکی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0003-3874-4702 Journal Article 2025 12 09 One of the important issues in moral philosophy is explaining the sources that are influential in explaining moral judgments. In this regard, profound discussions have long taken place concerning the role and scope of reason in moral. Some have gone so far as to attribute the origin of moral propositions entirely to reason and rational principles. In his moral philosophy, Henry Sidgwick seeks an objective and universal foundation for moral judgments, and he considers rational intuition to be a fundamental factor in discovering moral principles and ethical values, whose ultimate goal is to optimize the outcomes and consequences of actions. By differentiating between various types of intuition, he emphasizes the role of reason in refining and systematizing these intuitions to prevent contradictions and moral relativism. In contrast, Ayatollah Javadi Amoli by relying on the principles of Islamic philosophy and revealed teachings, not only considers reason to be a fundamental source in the field of ethics and even in some cases, believes in the independence of reason in this field, but unlike Sidgwick, does not neglect revelation, which is itself another valuable source in this field.This article employs a descriptive-analytical method and a critical approach to elucidate the role of reason in Sidgwick's theory, subsequently critiquing it from the perspective of Ayātollah Javadi Amoli. Sidgwick seeks to create a moral system based on rational intuitions, but Ayatollah Javadi Amoli, in addition to emphasizing the role of reason in the field of ethics, also emphasizes the necessity of relying on and paying attention to revelation and spirituality in this field, and considers the consequentialist approach based on mere intuition to lack sufficient support for achieving true human happiness. یکی از مباحث مهم در فلسفه اخلاق، تبیین منابع اثرگذار در تبیین احکام اخلاقی است. در این بین، از دیرباز بحث‌های عمیقی در تبیین جایگاه و قلمروی عقل در اخلاق صورت گرفته و برخی منتهای سخن را تا بدانجا رسانیده‌اند که منشأ گزاره‌های اخلاقی را عقل و اصول عقلانی دانسته‌اند. هنری سیجویک در فلسفه اخلاق خود، به دنبال یافتن مبنایی عینی و جهان‌شمول برای قضاوت‌های اخلاقی است و شهود عقلانی را عاملی اساسی در کشف اصول اخلاقی و ارزش‌های اخلاقی می‌داند که غایت آن‌ها، بهینه‌سازی نتایج و پیامدهای اعمال است. وی با تمایز قائل‌شدن میان انواع مختلف شهود، بر نقش عقل در پالایش و نظام‌مندسازی این شهودها تاکید می‌کند تا از تناقضات و نسبیت‌گرایی اخلاقی جلوگیری کند. در مقابل، آیت‌الله جوادی آملی، با اتکا بر مبانی فلسفه اسلامی و آموزه‌های وحیانی، علاوه‌بر اینکه عقل را منبعی اساسی در حوزه اخلاق می‌داند و حتی در مواردی قائل به استقلال عقل در این حوزه است، اما برخلاف سیجویک از وحی که خود منبع ارزشمند دیگری در این حوزه است، غفلت نمی‌ورزد. در این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکرد انتقادی سعی بر این است تا ضمن تبیین جایگاه عقل در نظریه اخلاقی سیجویک به نقد آن از منظر آیت‌الله جوادی آملی پرداخته شود. سیجویک به دنبال ایجاد یک نظام اخلاقی مبتنی بر شهودهای عقلانی است، اما آیت‌الله جوادی آملی علاوه‌بر تأکید بر نقش عقل در حوزه اخلاق به ضرورت اتکا و توجه به وحی و معنویت نیز در این زمینه تاکید دارند و رویکرد پیامدگرایانه مبتنی بر شهود صرف را فاقد پشتوانه کافی برای دستیابی به سعادت حقیقی انسان می‌داند.

https://ethics.isramags.ir/article_244258_6cd6f9fe40ad1834117c559b9d15de59.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 Educational implications of the theory of religious science from the perspective of Ayatollah Javadi Amoli دلالت‌های تربیتی نظریه علم دینی از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی 65 90 244840 10.22034/re.2026.576167.2158 FA مهدی شاکری دکترای فلسفه تعلیم و تربیت مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) 0009-0005-1391-5706 Journal Article 2026 02 22 To resolve the difference between science and religion, various perspectives have been presented; some have tried to put science at the service of religion and have completely rejected scientific findings. On the other hand, another group has abandoned religion by relying on the empirical method. However, there is also a third group that emphasizes the possibility of coexistence and constructive and peaceful interaction between science and religion. Given the difference in perspectives in this field, the purpose of the present study is to examine the theory of religious science from the perspective of Ayatollah Javadi Amoli and analyze its educational implications. The present article, using the combined research method of content analysis and semantics, examines the essence of his theory, which is one of the innovative perspectives in the discussion of religious science, and its educational implications. The research findings show that in his view, the ancient conflict between reason and religion is transformed into a conflict between reason and tradition, and what is truly called science must be religious. The results of the study also illustrate the effects of the aforementioned theory at different levels of the educational system. In addition to the field of educational theorizing for formulating Islamic educational principles and methods, these effects can be analyzed at three levels: educational policy-making, curriculum planning, and the evaluation system. برای رفع اختلاف میان علم و دین، دیدگاه‌های مختلفی ارائه‌شده است؛ برخی تلاش کرده‌اند علم را در خدمت دین قرار دهند و یافته‌های علمی را به‌طور کامل رد کرده‌اند. در مقابل، گروهی دیگر با تکیه ‌بر روش تجربی، دین را کنار گذاشته‌اند. اما دسته‌ی سومی نیز وجود دارند که بر امکان همزیستی و تعامل سازنده و مسالمت‌آمیز میان علم و دین تأکید دارند. نظر به اختلاف دیدگاه‎ها در این زمینه، هدف از پژوهش حاضر بررسی نظریه علم دینی از دیدگاه آیت‌الله جوادی آملی و تحلیل دلالت‎های تربیتی آن است. مقاله حاضر با روش پژوهش ترکیبی تحلیل محتوا و دلالت‎پژوهی، اصل نظریه ایشان که یکی از دیدگاه‎های ابتکاری در بحث علم دینی است و دلالت‎های تربیتی آن را واکاوی کرده است. بر اساس یافته‎های این پژوهش، نظریه علم دینی مورد بحث علاوه بر اثرگذاری در تعیین اصول و روش‎های تربیت اسلامی، تأثیرات عمیقی در سطوح سه‎گانه نظام تربیتی شامل سیاستگذاری آموزشی، برنامه‎ریزی درسی و نظام ارزشیابی به همراه دارد. مهمترین دلالت‎های تربیتی آن عبارتند از: بازنگری اسناد بالادستی با هدف «کشف نظام الهی حاکم بر هستی»، طراحی نقشه راه اسلامی‎سازی علوم بر پایه وحدت دانش، تربیت معلمان با تخصص دوگانه تسلط بر محتوای علمی و مبانی تربیت اسلامی، بازطراحی برنامه‎های درسی به‎گونه‎ای که پیوند عینی مفاهیم آموزشی با جهان‎بینی توحیدی را ممکن سازد، و نهایتاً تحول در نظام ارزشیابی با استفاده از ابزارهای نوین سنجش به‎منظور اندازه‎گیری همزمان «مهارت علمی» و «بینش توحیدی» دانش‎آموزان. در این الگو، معلم از نقش سنتی انتقال‎دهنده دانش به «مربی توحیدی» تبدیل می‎شود که دارای بینش توحیدی نسبت به رشته خود، توانایی تلفیق علم و دین، و شایستگی الگودهی عملی است.

https://ethics.isramags.ir/article_244840_4cd59bd9da39c40c0532c4b394d84134.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 Normativity and Meta-normativity in the Problem of Evil هنجاریت و فراهنجار در مسأله شر 91 114 245339 10.22034/re.2026.578244.2162 FA غلامحسین جوادپور استادیار گروه کلام و فلسفه دین مؤسسه حکمت و فلسفه ایران. Journal Article 2026 02 26 The existence of evil in the world and its connection with the existence of the God of religions has always been a concern of mankind. However, alongside the analysis of evil and the argument of evil in philosophical-theological literature, the aspect of the normativity of evil has received less attention. Although this issue has many defenders, it is more evident and manifests itself where a normative view of any matter brings about supra-normative obligations, and the lack of attention or commitment to them will result in internal inconsistencies in claims and arguments. These obligations will appear in semantic, epistemological, ontological and theological dimensions. Depending on the basis that one adopts in these areas regarding the nature and judgments of value and normative matters, one will be allowed to impose secondary judgments on them. In the field of value semantics, it is about being cognizant or uncognizant, in ontology it is about having or not having an independent reality of normative matters, and in epistemology it is about the possibility, occurrence, and manner of our knowledge of normative matters. The defender of the argument from evil needs to defend the cognizant, objective, and knowable nature of evil. However, some defenders of the argument from evil have not adhered to the corresponding principles in the metanormative field. وجود شرور در جهان و وجه جمع آن با وجود خدای ادیان همواره از دغدغه‌های بشر بوده است. با این حال، در کنار تحلیل شرور و برهان شر در ادبیات فلسفی ـ الاهیاتی، جنبه هنجاریت شر و درنتیجه آن، تعهداتی که از این ناحیه برعهده مدافع برهان خواهد بود، کمتر مورد توجه بوده است. رویکرد غالب آن است که شر امری هنجاری است؛ با این حال، عدم توجه یا عدم التزام به تعهدات فراهنجار، ناسازگاری‌هایی را برای مدافعان برهان شر پدید خواهد آورد. این تعهدات در ابعاد معناشناسانه، معرفت‌شناسانه، هستی‌شناسانه و الاهیاتی نمایان خواهد شد و لازم است بین مبنای مختار در این حوزه‌ها با تلقی از شرور و تقریر مقدمات برهان شر، همخوانی و همبستگی وجود داشته باشد. در حوزه معناشناسی ارزش، سخن از شناختاری یا ناشناختاری بودن، در هستی‌شناسی آن سخن از واقعیت مستقل داشتن یا نداشتن و سنخ وجودی ارزش و در معرفت‌شناسی ارزش نیز بحث بر امکان، وقوع و نحوه معرفت ما به امور هنجاری است. از میان این رویکردها، اعتقاد به شناختاری بودن، عینیت و تحقق معرفت به ارزش، همبستگی کامل با تقریر برهان شر دارد. رویکردهای متقابل اما با چالش‌های جدی مواجه خواهند بود که حل و فصل آنها به عهده مدافع برهان خواهد بود.

https://ethics.isramags.ir/article_245339_3b2ba7e728abfad0f92a39f4093c6d4e.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 The Moral Wrongness of Sexually Provocative Attire in Public Spaces Based on Jeremy Bentham’s Utilitarianism نادرستی اخلاقی پوشش محرّک جنسی در مکان عمومی بر اساس فایده‌گراییِ جرمی بنتام 155 188 244127 10.22034/re.2026.575047.2155 FA سیدعلی طالقانی استادیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران 0000-0002-2755-4981 حسین رفیعی استادیار گروه فلسفه و کلام، دانشگاه باقرالعلوم (ع)، قم، ایران. 0009-0002-7176-4828 Journal Article 2026 02 10 This paper argues for the moral wrongness of wearing sexually provocative attire in public spaces, based on the theoretical framework of Jeremy Bentham's hedonistic utilitarianism. Bentham, one of the most prominent classical utilitarians, posits that an action is morally right if its consequences maximize pleasure and minimize pain. Employing the seven criteria Bentham proposes for measuring pleasure and pain—intensity, duration, certainty, propinquity, fecundity, purity, and extent—this article evaluates the pleasures and pains generated by sexually provocative attire in public spaces. It should be noted that the paper does not aim to defend Bentham's theory itself; rather, it claims that, within this theoretical framework, wearing such attire in public is morally wrong. In assessing the attendant pleasures and pains, the argument draws upon consequences supported by international scientific research. The findings indicate that the overall quantum of pain resulting from sexually provocative attire in public spaces significantly outweighs the pleasure it produces. Consequently, according to Bentham's hedonistic utilitarianism, wearing sexually provocative attire in public spaces is morally wrong. این مقاله سعی می‌کند بر اساس چارچوب نظری فایده‌گراییِ لذت‌گرایانۀ جرمی بنتام، بر نادرستی اخلاقی استفاده از پوششِ محرکِ جنسی در مکان عمومی استدلال کند. بنتام که یکی از برجسته‌ترین فایده‌گرایانِ کلاسیک به شمار می‌رود، فعلی را از نظر اخلاقی درست می‌داند که نتیجۀ آن بیشینه کردن لذات و کمینه کردن رنج‌ها باشد. مقالۀ حاضر با بهره‌گیری از هفت معیاری که بنتام برای اندازه‌گیری میزان لذت و رنجِ افعال ذکر می‌کند، به سنجش میزان لذت و رنجی که از پوشش محرک جنسی در مکان عمومی ناشی می‌شود، می‌پردازد. این معیارهای هفتگانه عبارت‌اند از: شدت، دوام، قطعیت، نزدیکی، باروری، خلوص و گستره. روشن است که این مقاله دفاع از دیدگاه بنتام را هدف نگرفته است؛ ادعا تنها این است که بر بنیاد این دیدگاه، استفاده از پوشش محرک جنسی در مکان عمومی اخلاقاً نادرست است. در مورد پیامدهای لذت‌بخش و رنج‌آوری که پوشش محرک جنسی در مکان عمومی ایجاد می‌کند، سعی شد به پیامدهایی استناد شود که تحقیقات علمی و بین‌المللی آن‌ها را تأیید می‌کنند. نتایج نشان می‌دهد میزان کلی درد و رنجِ ناشی از پوشش محرک در مکان عمومی، به مراتب بیشتر از میزان لذت آن است. بنابراین، بر اساس فایده‌گراییِ لذت‌گرایانۀ بنتام، استفاده از پوشش محرک جنسی در مکان عمومی اخلاقاً نادرست است.

https://ethics.isramags.ir/article_244127_883904bd25d0d932759c3a629fd97529.pdf

پژوهشگاه علوم وحیانی معارج اخلاق وحیانی 2383-3025 16 1 2026 05 22 Exploring technological approaches and methods of digital parenting بررسی رهیافت‌ها و روش‌های فناورانه والدگری دیجیتال 115 154 245393 10.22034/re.2026.582230.2172 FA حسین رضائی دکتری فلسفه اخلاق دانشگاه قم، قم، ایران . 0009-0001-1396-0719 سیدحسام الدین حسینی دکتری رشته دانش اجتماعی مسلمین دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام 0000-0002-1467-1118 سید محمد حسینی سورکی استادیار گروه فلسفه اخلاق دانشگاه قم، قم، ایران 0000-0002-0953-192X Journal Article 2026 05 18 The institution of the family in the digital age faces unprecedented challenges in raising a new generation. This study analyzes the fundamental conflict between the moral imperative to protect children from online dangers (such as inappropriate content, cyberbullying, and cybercrime) and the negative educational consequences of using technological control tools (such as privacy violations and weakening of independence). The main question of the research is how technological solutions can serve effective and ethical parenting. Using a descriptive-analytical method and relying on qualitative content analysis of library resources, this study explains the principles, advantages, disadvantages, and challenges of these tools within the framework of a "care" rather than a "police" approach. The findings suggest that successful use of these tools depends on adherence to the following ethical principles: (1) informing the child about how and why monitoring is being conducted, (2) matching the level of monitoring to the child’s maturity and developmental capabilities, and (3) transparency and disclosure of the monitoring process. This study provides a comprehensive and practical classification of technological solutions in four layers of defense (device, network, operating system, and application). Finally, it is concluded that the effectiveness of these tools depends more on the prevailing parenting style than on the nature of the technology. In the desired model of “authoritative parenting,” these tools are used not as an end in themselves, but as a means to facilitate dialogue, empower, and guide the child toward self-control and responsible digital citizenship. نهاد خانواده در عصر دیجیتال با چالش‌های بی‌سابقه‌ای در تربیت نسل جدید مواجه است. این پژوهش به تحلیل تعارض بنیادین میان ضرورت اخلاقی حفاظت از فرزندان در برابر مخاطرات آنلاین (مانند محتوای نامناسب، قلدری مجازی و جرایم سایبری) و پیامدهای تربیتی منفی ناشی از به‌کارگیری ابزارهای کنترل فناورانه (مانند نقض حریم خصوصی و تضعیف استقلال) می‌پردازد. پرسش اصلی تحقیق آن است که راهکارهای فناورانه چگونه می‌توانند در خدمت والدگری مؤثر و اخلاق‌مدار قرار گیرند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا به تحلیل محتوای کیفی منابع کتابخانه‌ای، به تبیین اصول، مزایا، معایب و چالش‌های این ابزارها در چارچوب یک رویکرد «مراقبتی» به جای «پلیسی» می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از آن است که بهره گیری موفقیت‌آمیز از این ابزارها منوط به پایبندی به اصول اخلاقی زیر است: (۱) آگاه‌سازی فرزند از چگونگی و چرایی نظارت، (۲) تطبیق میزان کنترل با سطح بلوغ و توانمندی‌های تحولی فرزند، و (۳) شفافیت و آشکارسازی فرآیند نظارت. این پژوهش، یک طبقه‌بندی جامع و کاربردی از راهکارهای فناورانه را در چهار لایه دفاعی (دستگاه، شبکه، سیستم‌عامل و برنامه) ارائه می‌دهد. در نهایت، نتیجه‌گیری می‌شود که اثربخشی این ابزارها بیش از آنکه به ذات فناوری وابسته باشد، به سبک والدگری حاکم بستگی دارد. در الگوی مطلوب «والدگری مقتدرانه»، این ابزارها نه به عنوان هدف، بلکه به عنوان وسیله‌ای برای تسهیل گفتگو، توانمندسازی و هدایت فرزند به سمت خودکنترلی و شهروندی دیجیتال مسئولانه به کار گرفته می‌شوند.

https://ethics.isramags.ir/article_245393_1f5e558b8bd664f0f924a54c32199632.pdf