پژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120"Reproachable Self-Forgetfulness" in the Viewpoint of Ayatollah Javadi Amoli
(Rereading and Analysis of the Foundations, Contexts, and Solutions)خودفراموشی مذموم در دیدگاه آیتالله جوادی آملی (بازخوانی و تحلیل مبانی، زمینهها و راهکارها)52821617010.22034/ethics.2025.496244.2041FAمحمدکرمیدانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران0000-0003-0069-9504حامدهراستاییاستادیار، گروه فلسفه، موسسه آموزش عالی آل طه، تهران، ایران0000-0002-4809-0151بهروزاسدیاستادیار گروه معارف، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه0000-0002-9606-7116Journal Article20241227The central issue in this study is to analyze the foundations, grounds, and solutions of reprehensible self-forgetfulness in the perspective of Ayatollah Javadi Amoli. The aim of this research is to prevent individuals from falling into self-forgetfulness, and in cases where they have succumbed to it, to offer solutions for liberation. In the first phase, the foundational principles of self-forgetfulness are identified and structured with an emphasis on Ayatollah Javadi’s works. These principles are then processed through a descriptive-analytical approach, and key concepts such as the categories of self-forgetfulness (reprehensible and gratifying), true life, self-alienation, the reflexive nature of self-deception, and unconscious self-deception are examined. In the next stage, the grounds leading to reprehensible self-forgetfulness, such as forgetfulness of God, worldliness, neglect of innate divine nature, and preoccupation with the false self are explained and analyzed. Finally, strategies for overcoming self-forgetfulness and its detrimental consequences are proposed: a) A rational-revelatory anthropology b) The governance of reason over human conduct and the subjugation of the soul to intellect. The findings indicate that the intrusion of lust and anger into the spiritual realm of human existence, as well as the dominance of the animalistic self over the divine self (innate divine nature), are key factors leading to human self-loss, the most significant conequence of which is self-forgetfulness. In essence, the overpowering of the human being by the animalistic self not only obstructs the perception and awareness of God but also hinders the realization of moral virtues. Ultimately, it can be concluded that forgetfulness of God results in self-forgetfulness.مسئله اصلی در این پژوهش تحلیلِ مبانی، زمینهها و راه حلهای خودفراموشی مذموم از دیدگاه آیتالله جوادی آملی است. هدف این تحقیق، راهکارهای پیشگیری از ابتلای انسان به خودفراموشی و ارائۀ راهکار رهایی در صورت دچار شدن به آن است. در مرحله اول، مبانی خودفراموشی با تأکید بر آثار ایشان استخراج و صورتبندی شده و با روش توصیفی-تحلیلی پردازش میشود. در ادامه اقسام خودفراموشی (مذموم و شیرین)، حیات حقیقی، خودبیگانگی، بازگشتِ خودفریبی به فاعل، و خودفریبی ناخودآگاه، تبیین شده است. در مرحله بعد، زمینههای خودفراموشی مذموم: خدافراموشی، دنیاگرایی، غفلت از فطرت الهی و پرداختن به ناخود، تبیین و تحلیل شد. درپایان، راهکارهای رهایی از خودفراموشی و آفات آن ارائه شدهاست: الف) انسانشناسیِ وحیانیعقلانی؛ ب) حاکمیت عقل بر انسان و تبعیت نفس از عقل. یافتهها بیانگر آناست که راهیافتنِ شهوت و غضب به ساحت ملکوتی انسان و دستاندازیِ خودِ حیوانی به خودِ الهی (فطرت الهی)، عامل خودباختگی انسان میشود؛ مهمترین اثر خودباختگی، خودفراموشی است. درحقیقت، چیرهشدنِ خودِحیوانی بر انسان، هم مانع درک و شهود خداوند میشود و هم مانع تحقق فضایل اخلاقی در او خواهد شد. پس خودفراموشی نتیجۀ خدافراموشی است.https://ethics.isramags.ir/article_216170_d03d367e8a9a3f22bb09e4dd42eb0ed7.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120Conceptualization of Believer's Character with Emphasis on the Concept of "Light" in the Holy Quranمفهومشناسی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن کریم296621510310.22034/ethics.2025.471540.2001FAسیده صدیقهمیرداداشی کاریدانشجوی دکتری روانشناسی اسلامی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم. ایران.0009-0009-1429-930Xحمیدرفیعی هنرعضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم. ایران.0000-0003-0614-3435Journal Article20240816The concept of "light" in Quranic usages has comprehensive and fundamental meanings and has been used more than 43 times in various contexts. This research seeks the manifestation and embodiment of light in human beings as an aspect of the believer's character. The aim of the present study was to develop a conceptual model of the believer's character with emphasis on the concept of "light" in the Holy Quran. The qualitative content analysis method of Hsieh and Shannon (2005) was used in the form of conventional content analysis. For this purpose, three stages of coding were performed, and using 31 codes in the open coding stage, 83 axial codes in the first stage, and 22 axial codes in the second stage, a conceptual model of the believer's character with emphasis on the concept of "light" in the Quran was drawn. The research findings showed that five factors – rationality, belief in the unseen, connection with the Quran, internal locus of control, and belief in God's will – shape the believer's character; five factors – being requestable, being visible, being constructed in the world, being continuous, and being acquired – are the presuppositions of the believer's character; and twelve components – faith, being a follower of the Quran, internal stability, internal motivation, spiritual experiences, mental health, psychological well-being, striving for transcendence, life-giving happiness, purpose in life, self-actualization, and gratitude – are signs of the believer's character with emphasis on the concept of light in the Quran. In this regard, the believer's character can be introduced as a character that is connected to divine light and guidance, and therefore transmits light and guidance to others.مفهوم «نور» در کاربستهای قرآنی، از معانی جامع و بنیادین برخوردار بوده و بالغ بر43 بار در سیاقهای گوناگون به کار رفته است.این پژوهش به دنبال بروز و تجلی نور در وجود انسانها بهعنوان وجهی از منش مؤمنانه است. هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل مفهومی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن کریم بود. از روش تحلیل محتوای کیفی سیه و شانون (2005) به شیوه تحلیل محتوای قراردادی استفاده شد؛ بدین منظور سه مرحله کدگذاری انجام و با استفاده از 31 کد در مرحله کدگذاری باز، 83 کد محوری در مرحله اول، 22 کد محوری در مرحله دوم، مدل مفهومی منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم «نور» در قرآن ترسیم گردید. یافتههای پژوهش نشان دادکه پنج عامل عقلانیت، ایمان به غیب، ارتباط با قرآن، منبع کنترل درونی، باور به خواست خدا، شکل دهنده منش مؤمنانه، پنج عامل قابل درخواست، قابل رویت، ساخت در دنیا، پیوستاری بودن، اکتسابی بودن پیش فرضهای منش مؤمنانه و دوازده مولفه ایمان، اهل قرآن، ثبات درونی، انگیزش درونی، تجارب معنوی، سلامت روان، بهزیستی روان شناختی، تعالی خواهی، ، شادکامی حیات بخش، هدف در زندگی، خود شکوفایی، شکرگذاری نشانه منش مؤمنانه با تاکید بر مفهوم نور در قرآن میباشد. در این راستا، منش مؤمنانه را میتوان به عنوان منشی معرفی کرد که به نور و هدایت الهی متصل است و از این رو به دیگران نیز نور و هدایت را منتقل میکند.https://ethics.isramags.ir/article_215103_73d714bd2fd44248f0206b9dce94fdf7.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120Explaining the process of increasing blessings through the path of contentment ethics; According to the 7th verse of Surah Ibrahimتبیین فرآیند ازدیادِ نعمت از مسیر اخلاقِ رضایتمندانه؛ با توجه به آیه هفتم سوره ابراهیم679021617210.22034/ethics.2025.422771.1921FAمحمدشیروانیاستاد مدعو گروه معارف دانشکده الهیات دانشگاه شهید بهشتی. تهران.ایران.0009-0007-6913-3345هادییساقیدانشجوی دکتری فلسفه موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. تهران. ایران.0009-0001-1608-3563Journal Article20231028According to the appearance of the seventh verse of Surah Ibrahim, if people are grateful for their possessions, gratitude, at least based on one of the meanings, can itself increase wealth. However, the process of influence and effect between gratitude and capital increase and how an imaginary and internal matter can assume an external and objective product is not clear in the verse. In this research, an attempt has been made to analyze this process using other verses and some authentic hadiths using a descriptive and analytical method. At the same time, a specific cognitive process that interprets and explains the achievement of real tangible results from the internal and mental state of gratitude has also been mentioned. The research findings show that there is a direct relationship between gratitude and its effect on increasing the quantitative level of human life; In the Quranic perspective, gratitude is not limited to specific previous theological beliefs and positions, and every human being can benefit from its results by placing himself in this cognitive process; the result is that according to a divine tradition, it is man himself who determines external attraction and actions with his internal attitude and tendencies, and the process of gratitude-capital increase correctly shows the effect of a qualitative internal matter on a quantitative external matter.مطابق ظاهر آیه هفتم سوره ابراهیم، اگر انسانها نسبت به داشتههای خود، شکرگزار باشند، شاکربودن، دستکم بر اساس یکی از معانی، خودش به تنهایی میتواند سبب افزایش دارایی مادی و معنوی شود. اما فرآیند تاثیر و تاثّر میان شکرگزاری و افزایش سرمایه و این که چگونه یک امر پنداری و درونی، میتواند یک محصول بیرونی و عینی را عهده دار شود، در آیه مشخص نیست. در این تحقیق با روش توصیفی و تحلیلی تلاش شده است تا با استفاده از آیاتی دیگر و برخی احادیث معتبر، این فرآیند تحلیل شود. همزمان به فرآیند شناختی خاصی اشاره میشود که از راه تبیین حالتِ درونی و ذهنی شاکربودگی، رسیدن به نتایج محسوسِ واقعی را تفسیر میکند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که نسبتِ مستقیمی میان شکرگزاری و تاثیر آن بر افزایش سطح کمی زیست آدمی وجود دارد؛ در آیه موردنظر شکرگزاری متوقف بر باورها و موضع گیریهای پیشین خاصی نشده است و هر انسانی میتواند با قراردادن خود در این فرآیند شناختی از نتایج آن بهره مند شود؛ حاصل آنکه طبق یک سنت الهی خود انسان است که با نگرش و گرایشهای درونی، کشش و کنشهای بیرونی را رقم میزند و فرآیند شاکر بودگی ـ افزایش سرمایه، تاثیر یک امر درونیِ کیفی بر یک امر برونیِ کمی را به درستی نشان میدهد.https://ethics.isramags.ir/article_216172_4f35ed22189f867177601a065d0be33f.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120Islamic lifestyle in the book Mafatih al-Hayat: with emphasis on life and leisure timeسبک زندگی اسلامی در کتاب مفاتیحالحیات: با تاکید بر اوقات زندگی و اوقات فراغت9111821510210.22034/ethics.2025.458615.1973FAمحمدرضاحاتمیاستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه شهید باهنر کرمان. ایران.0009-0006-3126-7500Journal Article20240701How to spend your time and how to properly spend your free time are two very important issues in lifestyle that have received more conscious and greater attention today. Considering the culture of Islamic communities and utilizing the potential of religion, it is important and necessary to provide Islamic leisure time patterns based on monotheistic norms and values. The purpose of this study is to examine how people spend their time, with an emphasis on leisure time based on an Islamic lifestyle.<br />The research findings indicate that Ayatollah Javadi Amoli has addressed the three-pronged plan of "Worldly knowledge ", "World-famous ", and "Worldview" as a lifestyle system. With the explanation that basically the religious lifestyle falls within the circle of worldview. In line with her worldview, in her book, The Keys to Life, she has provided the audience with practical and prescriptive information on important factors for spending leisure time.<br />In order to present an Islamic-practical model in a sacred, effective, fruitful, and welcomed sense, it is necessary to present this model within the scope of a philosophical and mystical system that is in harmony with authentic Islamic teachings. The factors of how to spend free time, which are included in the book of Keys to Life, are compiled in a comprehensive way that people with different tastes and age groups can follow.چگونگی گذران اوقات زندگی و پرداختن مناسب به اوقات فراغت، دو مسألهی بسیار مهم در سبک زندگی است که امروزه بیشتر و آگاهانهتر مورد توجه مجامع علمی قرار گرفته است. البته اساس فراغت و چگونگی گذرانش بر مبنای تفکر غربی شکل گرفته و هدف آن ابزارگرایانه و سودمدارانه است. با توجه به فرهنگ جوامع اسلامی و بهرهگیری از ظرفیت دین، ارائه الگوهای اسلامی اوقات فراغت بر اساس هنجارها و ارزشهای توحیدی اهمیت و ضرورت دارد. هدف پژوهش حاضر، بررسی چگونگی گذران اوقات زندگی با تأکید بر اوقات فراغت مبتنی بر سبک زندگی اسلامی است. لذا جهت ارائه الگوی اسلامی ـ کاربردی، تأثیرگذار، نتیجهبخش و مورد استقبال جامعه، آن را در گستره یک نظام فلسفی ـ عرفانی هماهنگ با آموزههای اصیل اسلامی یافته و ارائه داده است.<br />یافتههای پژوهش حـاکی از آن اسـت کـه آیتالله جوادی آملی به طرح سهضلعی «جهاندانی»، «جهانداری» و «جهانآرایی» به عنوان نظامواره سبک زندگی پرداختهاست؛ با این توضیح که اساساً سبک زندگی مؤمنانه، در دایره جهانآرایی قرار میگیرد. ایشان در راستای جهانآرایی، در کتـاب مفـاتیحالحیات به صورت کاربردی و تجویزی عوامل مهم گذران اوقات فراغت را در اختیار مخاطبان گذاشتهاند. ایشان در کتاب مفاتیحالحیات تلاش میکند با رویکرد تجویزی، راهبردهایی را در مؤلفههای سلامت، صمیمیت، فعالیت و اوقات فراغت ارائه دهد و اوقات زندگی افراد را سامان دهد. عوامل نحوه گذران اوقات فراغت معرفی شده در کتاب مفاتیحالحیات به گونهای جامع تدوین شده که افراد با سلایق و ردههای سنی مختلف، میتوانند از آنها الگوبرداری کنند.https://ethics.isramags.ir/article_215102_a279a7e8621cff22258a361babf69a4b.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120The relationship between ethics and Fiqh from the perspective of Allameh Javadi Amoli; Criticism and Study of the Theory of Ethics-Based Fiqhمناسبات اخلاق و فقه از منظر علامه جوادی آملی؛ نقد و بررسی نظریة فقهِ اخلاق محور11914021525110.22034/ethics.2025.484039.2019FAمرتضیضمیریدانش آموخته سطح چهار شیعهشناسی مرکز تخصصی شیعهشناسی حوزه علمیه قم.0009-0009-6471-7928مصطفیضمیریدانش آموخته سطح چهار فقه و اصول حوزه علمیه قم.0009-0007-7042-5900حمیدرضاعالیطلبه سطح چهار حوزه علمیه قم.0009-0000-2037-6548Journal Article20241113Discovering the relationship between the sciences of ethics and jurisprudence creates the basis for the correct classification of the two and the exploitation of each. Allamah Javadi Amoli is one of the thinkers who has explained the relationship between these two sciences in his works and has identified their commonalities and differences. Ethics and jurisprudence share the following characteristics: being organic, being included in practical wisdom, being sources of reference, and having five rulings, but they differ in the subject, rank, purpose, and quantity of issues. In this study, it is clear that the distinction in subject and rank has caused the propositions of the science of ethics to take precedence over the science of jurisprudence, in such a way that attention should be paid to the influence of jurisprudence on definitive moral propositions; whereas: 1) Man, by acting on religious duties, achieves the goal of acting on moral propositions. 2) Moral knowledge, in its absolute form, does not have enough definitive rational propositions to be a criterion for measuring the accuracy of jurisprudential propositions. 3) The knowledge of ethics does not mean moral propositions of the type of beliefs and therefore does not underlie jurisprudence. The aim of the present research is to recognize the relationship between ethics and jurisprudence in order to produce ethics-based jurisprudence and criticize it. The research method is analytical-critical and uses library resources.کشف نسبت میان دانشهای اخلاق و فقه، زمینه طبقهبندی صحیح آن دو و بهرهبرداری از هر یک را ایجاد میکند. علامه جوادی آملی از اندیشمندانی است که در آثار خود به تبیین رابطه این دو علم پرداخته و اشتراکات و تمایزات آنها را مشخص کرده است. اخلاق و فقه در آلی بودن، اندراج در حکمت عملی، منابع مورد ارجاع و دارابودن احکام پنجگانه، اشتراک داشته و در موضوع، رتبه، غایت و کمیت مسائل، تمایز دارند. در این بررسی مشخص میشود، تمایز در موضوع و رتبه موجب گشته گزارههای علم اخلاق بر علم فقه مقدم باشند بهگونهای که بایستی به اثرپذیری فقه از گزارههای قطعی اخلاقی توجه نمود؛ حال آنکه: 1) انسان با عمل به تکالیف شرعی، هدف از عمل به گزارههای اخلاقی را محقق میسازد. 2) دانش اخلاق به صورت مطلق، آنقدر گزاره قطعی عقلی ندارد تا معیار سنجش صحت گزارههای فقهی شود. 3) دانش اخلاق به معنای گزارههای اخلاقی از سنخ باورها نبوده و از این جهت نسبت به فقه زیر بنا نیست. هدف پژوهش حاضر بازشناسی نسبت میان اخلاق و فقه در راستای تولید فقه اخلاقمحور و نقد آن است. روش پژوهش، تحلیلی- انتقادی و با استفاده از منابع کتابخانهای است.https://ethics.isramags.ir/article_215251_cad5b900c9fcbb70486113e5db9e9b69.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302514420250120Prevention of moral weakness in cognitive psychology with emphasis on the theories of Piaget, Kalberg and Banduraپیشگیری از ضعف اخلاقی در روانشناسی شناختی؛ با تأکید بر نظریههای پیاژه، کلبرگ و بندورا14116821510410.22034/ethics.2025.479066.2013FAمهدیباب الهزادهدانش آموخته دکتری رشته مدرسی معارف اسلامی، گرایش اخلاق اسلامی، قم.مسعودآذربایجانیاستاد گروه روانشناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. قم. ایران.Journal Article20240917Moral weakness is one of the important issues of the psychology of ethics, which deals with why and how the gap between knowledge and moral action appears. In a comprehensive definition, this phenomenon can be considered as a conscious action against the belief, judgment and principles that a person has accepted morally. Moral weakness or the problem of the gap between moral belief and action and the solution to fill this gap is one of the fundamental concerns of all people who have a heart for a virtuous life. In the meantime, one of the sciences that has a suitable capacity to explain this phenomenon and to express a solution for the treatment or prevention of this phenomenon, and which has received less attention, is the science of psychology. For this reason, the upcoming research with analytical method and using library resources aims to explain the factors affecting the occurrence of this problem and also the solution to prevent this phenomenon by paying attention to the great capacity of this knowledge and focusing on its cognitive approach. The results of the research indicate that imitation, lack of strengthening the power and rational reasoning, as well as irrational justification can be considered as the phenomena of moral weakness, and this weakness can be avoided by avoiding the acceptance of imitation words and mainly through argumentative discussions between educators and also Ethical riddles were designed to strengthen this issue by the trainers, as well as taking role models from moral people<strong>.</strong>ضعف اخلاقی یکی از مسائل مهم دانش روانشناسی اخلاق است که به چرایی و چگونگی پدیداری شکاف میان معرفت و عمل اخلاقی میپردازد. این پدیده را میتوان در یک تعریف جامع، کنش آگاهانه بر خلاف باور، قضاوت و اصولی که شخص به لحاظ اخلاقی پذیرفته است دانست. ضعف اخلاقی یا مسئله شکاف میان باور و عمل اخلاقی و راه حل پر نمودن این فاصله از جمله دغددغههای بنیادین همه افرادی است که دل در گرو حیاتی فضیلتمندانه دارند. در این میان یکی از دانشهایی که دارای ظرفیت مناسبی جهت تبیین این پدیده و بیان راهکار جهت درمان یا پیشگیری این پدیده را داشته و کمتر بدان توجه شده است دانش روانشناسی است. بدینجهت پژوهش پیشرو با روش تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانهای بر آن است تا با عطف توجه به ظرفیت فراوان این دانش و معطوف به رویکرد شناختی آن، عوامل مؤثر بر پدیداری این مسئله و نیز راهکار پیشگیری از این پدیده را تبیین نماید. نتایج پژوهش حاکی از آن است که تقلید، عدم تقویت قدرت و استدلال عقلی و نیز توجیه غیرمنطقی میتوانند از عوامل پدیدایی ضعف اخلاقی به شمار آیند که این ضعف را میتوان با دوری از پذیرش سخنان تقلیدی و عمدتاً از طریق بحث و گفتگوی استدلالی میان متربیان و نیز طرح معماهای اخلاقی جهت تقویت این امر توسط مربیان و همچنین الگوپذیری از افراد اخلاقی برطرف نمود.https://ethics.isramags.ir/article_215104_dd712b05988ff886caed225ade023ac4.pdf