پژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121A Qur'anic Exploration of Moral Absolutism and Moral Relativityکاوشی قرآنی در اطلاق و نسبیت اخلاقی53819000010.22034/ethics.2024.190000FAسیدعلی اکبرحسینی رامندیعضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیمحمدمهدیفیروزمهرعضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی0009-0007-2536-9495Journal Article20230909The discussion about the Moral Absolutism and Moral relativity begins with this question: do moral rules change with the change of conditions, time, place, people and societies, or are they always fixed and without any restriction and allocation, including all people, in all times and places?<br />Some schools consider moral rules to be a relative matter, whose rules will change with the change of conditions, time, place, people and societies; but a number of schools consider moral laws to be fixed, eternal and independent of time, place, conditions and people.<br />The present research is an exploration about the application and moral relativity in the scope of the Quranic revelation. Quranic teachings shows that the moral system of Islam is based on fixed and absolute laws and rulings, and numerous Quranic reasons and evidences support the Moral Absolutism principles and do not reflect moral relativism.اطلاق و نسبیت اخلاقی با این پرسش آغاز می‌شود: آیا احکام اخلاقى با تغییرِ شرایط، زمان، مکان، افراد و جـوامـع، تغییر میکند و یا همواره، ثابت‌اند و بی‌هیچ تقیید و تخصیصی، شامل همه افراد، در همه زمان‌ها و مکان‌ها می‌شوند؟ برخی مکاتب، اخلاق را امری نسبی دانسته که قوانین آن با تغییر شرایط، زمان، مکان، افراد و جوامع، دگرگون خواهد شد؛ در حالی‌که شماری از مکتب‌ها، قوانین اخلاقی را اموری ثابت، جاودانه و ناوابسته به زمان، مکان، شرایط و افراد می‌دانند. پژوهش پیش‌رو کاوشی در باب اطلاق و نسبیت اخلاقی در گستره وحی قرآنی است و به روش کتابخانهای- اِسنادی و تحلیل محتوایی، توصیفی و استنباطی انجام شده است. نتایج نشان میدهد براساس داده‌های قرآنی نظام اخلاقی اسلام، بر قوانین و احکامی ثابت و مطلق استوار است و دلایل و شواهد قرآنی پرشمار از اطلاق اصول اخلاقی حمایت میکند و نسبیت اخلاقی را مبانی و نتایج نسبیت اخلاقی را بر نمی‌تابد و آن را مردود می‌داند.پژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121Criterion to find examples Of some implicit moral concepts in the Quranمعیارشناسی دستیابی به مصادیق برخی مفاهیم نامصرّح اخلاقی در قرآن395818845110.22034/ethics.2024.188451FAعلیمدبر (اسلامی)عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیزهراغلامیدانشآموخته سطح سه مؤسسه آموزش عالی معصومیه دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.Journal Article20230722Some important moral teachings that are widely mentioned in the traditions of the Ahl al-Bayt, peace be upon them, are not specified by their names in the Holy Qur'an, and apparently, they are not found in the teachings and rulings of the Holy Qur'an. On the one hand, their importance requires that they be mentioned in the Holy Quran (as Taqqal Akbar) and on the other hand, their widespread reflection in the traditions shows the presence of these teachings in the Holy Quran. because the narrations of Ahl al-Bayt (peace be upon them) are taken from the Holy Quran.<br />This article is responsible for stating a criterion for obtaining examples of such moral concepts in the Qur'an, and for example, it is in pursuit of criteria to obtain examples of the social principle of "tolerance" and has reached the following results: 1. Although in the Qur'an The word "tolerance" is not mentioned in the Holy Qur'an, examples of tolerance are mentioned in the Holy Quran (at least twenty examples). 2. To identify Quranic examples of tolerance, there are criteria that can be used to identify the mentioned examples. 3. It is possible to identify examples of tolerance with the help of the "semantic gem of tolerance" and "interpretive narratives". 4. It is not possible to get access to examples of tolerance through the clarification of the commentators and translators of the Qur'an, and they can only be used to the extent of "confirmation". The research method in this article is descriptive-revealing, its information processing (data processing) is explanatory and analytical, and its information gathering method is library.برخی آموزههای مهم اخلاقی که در روایات اهلبیت علیهمالسلام به شکل گسترده یاد شدهاند، در قرآن کریم به نام آنها تصریح نشده و بهظاهر، در معارف و احکام قرآن کریم یافت نمیشوند، در حالی که از یک سو اهمیت آنها ایجاب میکند در قرآن کریم (به عنوان ثَقَل اکبر) از آنها یاد شده باشد و از سوی دیگر بازتاب گسترده آنها در روایات نشان حضور این آموزهها در قرآن کریم است، زیرا روایات اهل بیت علیهمالسلام برگرفته از قرآن کریم اند.<br />این مقاله، عهدهدار بیان معیاری برای دستیابی به مصادیق قرآنی اینگونه مفاهیم اخلاقی است و براینمونه در پی معیارشناسی دستیابی به مصادیق اصل معاشرتی «مدارا» است و به نتایج زیر دست یافته است: 1. هرچند در قرآن کریم واژه «مداراة» نیامده است، مصادیق مدارا در قرآن کریم یاد شدهاند (دستکم، بیست مصداق).<strong> </strong>2. برای شناسایی مصادیق قرآنی مدارا معیارهایی وجود دارد که به کمک آنها مصادیق یادشده قابل شناساییاند.<strong> </strong>3. شناسایی مصادیق مدارا با کمک «گوهر معنایی مدارا» و «روایات تفسیری» امکانپذیر است. 4. از راه تصریح مفسران و مترجمان قرآن نمیتوان به مصادیق مدارا راه یافت و تنها در حد «تأیید» میتوان از آنها بهره برد. روش تحقیق در این مقاله، نقلی- وحیانی و روش پردازش اطلاعات (دادهپردازی) آن تبیینی و تحلیلی، و روش گردآوری اطلاعات آن کتابخانهای است.https://ethics.isramags.ir/article_188451_2eaea9ac02b068331caf12ac1bec7fd9.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121The coining practical wisdom and the virtue of marriage (With Looking at the views of Ayatollah Javadi Amoli)حکمت عملی وضعی و فضیلت ازدواج (با نگاهی به دیدگاه‌های آیت الله جوادی آملی)598818928010.22034/ethics.2024.189280FAهادیموسویاستادیار گروه فلسفه علوم انسانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه. قم . ایران.Journal Article20231216Marriage as an action that is the way to enter the family institution is discussed in Islamic thought under the knowledge of practical wisdom. What is the relationship between practical wisdom and marriage? The answer is a discussion of knowledge in Islamic wisdom under the title of coining practical wisdom; the purpose of this article is to deal with the relationship between practical wisdom and jurisprudence; Jurisprudence is a system of knowledge that forms various legal systems through marriage as a matter of stability for man and society. Therefore, it has been revealed in a rational method of ijtihad, on the one hand, that marriage as a moral virtue is meaningful within the practical wisdom, and on the other hand, this virtue makes possible the perfections of the individual human being and, on the other hand, the social perfections in the form of the four chains of Sharia. In fact, these two types of perfection actualize what is mentioned in Sharia under the title of good life, and marriage is regarded as a moral thing that strengthens the society; This path is from the side of ethics towards society, not that it is considered moral because it is a social matter. With this definition, the reason that has been raised about the immorality of marriage loses its color. In the end, it will be shown that marriage through rights and the emergence of mahram legal chains, the sanctity of marriage, inheritance and genealogy, strengthens the society.ازدواج به‌منزله کنشی که مسیر ورود به‌نهاد خانواده است در اندیشه اسلامی ذیل دانش حکمت عملی مورد بحث قرار می‌گیرد اما مسأله اینجاست که در فضای اسلامی این فقه است که مشخص کننده شروط و پیوندهای حقوقی ازدواج است. با اینوصف چه ارتباطی میان حکمت عملی و ازدواج برقرار است؟ پاسخی که در این نوشتار بدان می‌رسیم بحث از دانشی در حکمت اسلامی است تحت عنوان حکمت عملی وضعی؛ هدف این مقاله پرداختن به ارتباط میان حکمت عملی وضعی با فقه است؛ فقه، نظامی از دانش است که سلسله‌های حقوقی مختلفی را بواسطه ازدواج به‌عنوان امور قوام‌بخش به انسان و جامعه شکل میدهد. از این‌رو از یک‌سو به‌روشی عقلی اجتهادی آشکار شده است که ازدواج به‌منزله فضیلت اخلاقی در داخل حکمت عملی وضعی معنا پیدا میکند و از سوی دیگر این فضیلت، کمالات فرد انسان و در مرحله دیگر کمالات اجتماعی را در قالب سلسله‌های چهارگانه شریعت ممکن می‌سازد. در واقع این دو نوع از کمال، امری را که در شریعت تحت عنوان حیات طیّبه از آن یاد شده است فعلیّت می‌بخشند و ازدواج را به‌مثابه امری اخلاقی قوام‌بخش جامعه مستقر می‌کنند؛ این مسیر از سمت اخلاق به‌سوی جامعه است نه اینکه چون امری اجتماعی است اخلاقی محسوب میکند. با اینوصف دلیلی که بر غیراخلاقی‌بودن ازدواج مطرح شده است رنگ می‌بازد. در نهایت نشان داده خواهد شد ازدواج از طریق حقوق و ظهور سلسله‌های حقوقی محارم، حرمت نکاح، مواریث و انساب، جامعه را بر طبق حکمت عملی وضعی قوام می‌بخشد.https://ethics.isramags.ir/article_189280_64b83df0c190aed9d4c2dc76e3d08d6c.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121expediency and corruption and good and bad; unity or contrastمصلحت و مفسده و حسن و قبح؛ این همانی یا تباین؟8911419008510.22034/ethics.2024.190085FAمحمدحسنسموعیدانشجوی کارشناسی ارشد مدرسی معارف اسلامی (رشته اخلاق اسلامی) موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره)0000-0001-5934-1342سیدمصطفیحسینی نسبدانش آموخته دکترای مبانی نظری اسلام، موسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی (ره) و استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم.Journal Article20231119Expediency and corruption in the term is the base of legislating Sharia rules. On the other hand, beauty and ugliness are concepts that have a long history in various sciences, and different meanings such as perfection and imperfection, agreement and disagreement with intent, deserving of praise and blame, reward and punishment have been considered for them. In the science of principles of jurisprudence, this question has been raised that what is the relationship between expediency and corruption as the basis of Sharia rulings with good and bad. Mohaghegh Esfahani believed that they are the same, and Martyr Sadr considered comparing these concepts with each other. This article aims to examine the relationship between these two types of concepts with a critical-analytical method. With the selected definition of good and bad, which expresses the relationship of necessity between the act and its result, we can understand the same thing between good and bad, expedient and corrupt.«مصلحت و مفسده» در اصطلاح فقهی، مبدا تشریع احکام شرعیه است؛ در مقابل، «حسن و قبح» مفاهیمی‌اند که دارای سابقهای طولانی‌تر هستند و در علوم مختلف کاربرد دارند؛ معانی متفاوتی از قبیل کمال و نقص، موافقت و مخالفت با غرض، استحقاق مدح و ذم و ثواب و عقاب. نسبت میان این دوسنخ از مفاهیم بنیادی، یکی از مسائل مهم در دانش اصول فقه است. شیخ محمد حسین غروی اصفهانی (در این مقاله= محقق اصفهانی)، یکی از اصولیون معاصر شیعه است که به این همانی «مصلحت و مفسده» با «حسن و قبح» معتقد بود وسید محمدباقر صدر (در این مقاله= شهید صدر) دیگر اندیشمند معاصر شیعی است که به تباین این مفاهیم با یکدیگر باور داشت. این مقاله تلاش کرده تا با تبیین و بررسی دیدگاه این دو دانشمند، رابطهی این دو سنخ مفاهیم را با روشی انتقادی-تحلیلی مورد بررسی قرار داده و با ارائه تعریف برگزیده از حسن و قبح که بیانگر رابطه ضرورت بالقیاس بین فعل و نتیجهی آن است، نوعی از این‌همانی «حسن و قبح» و «مصلحت و مفسده» را تایید و اثبات کند.https://ethics.isramags.ir/article_190085_73ba8a6bddd628bf1da4531aad837b67.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121What is practical Islamic ethics, the subject of method and purposeچیستی اخلاق کاربردی اسلامی؛ موضوع روش و هدف11514819023910.22034/ethics.2024.190239FAمحمد جوادفلاحدانشیار گروه اخلاق دانشگاه معارف اسلامی. قم. ایران.0000-0003-3151-0268Journal Article20230928Presenting practical Islamic ethics depends on providing a definition based on the foundations and sources of Islamic ethics so that the mechanism of Islamic applied ethics can be built based on that. It is certain that we are faced with new ethical issues in the contemporary era and to solve them we need a field of knowledge related to Islamic sciences, but what mechanism we can use to solve ethical issues depends on providing a definition of applied Islamic ethics. In the selected definition of the subject, purpose and method of applied ethics, these three components will show the distinction of the definition from common views and definitions in applied ethics. The ethical theory of Islam, based on theological and anthropological foundations based on spirituality, depicts practical ethics in a longitudinal system to realize the sublime goals of religion, which is the code of reasonable human life.ارائه اخلاق کاربردی اسلامی در گرو ارائه تعریفی مبتنی بر مبانی و منابع اخلاق اسلامی است تا بتوان بر اساس آن ساز و کار اخلاق کاربردی اسلامی را بنا نهاد. اخلاق کاربردی اسلامی حوزه دانشی مبتنی بر آموزههای اسلامی است که میتواند راه حلهایی را برای مسائل جدید اخلاقی دوران معاصر پیشنهاد دهد. اولین گام در این حوزه بیان تعریف اخلاق کاربردی اسلامی است. در تعریف منتخب این مقاله موضوع، هدف و روش اخلاق کاربردی مورد تمرکز و توجه قرارگرفته است که این سه مولفه وجه تمایز تعریف اسلامی و تعاریف رایج در اخلاق کاربردی را نشان خواهد داد. نظریه اخلاقی اسلام مبتنی بر مبانی الاهیاتی و انسان شناختی و مبتنی بر وحی است. در نتیجه اخلاق کاربردی را در یک نظام طولی برای تحقق اهداف متعالی دین که آیین نامه حیات معقول انسان است، نشان میدهد.https://ethics.isramags.ir/article_190239_d689996afd1886eb2f6d93154b38f04e.pdfپژوهشگاه علوم وحیانی معارجاخلاق وحیانی2383-302513420240121Analysis of the relationship between the truth of “Tawalli” and “Tabarri” with the conceptual model of happiness in the thought of Khwaja Nasiruddin Tusiتحلیل رابطه حقیقت تولّی و تبرّی با الگوی مفهومی سعادت در اندیشه خواجه نصیرالدین طوسی14918018968110.22034/ethics.2024.189681FAسیدمرتضیهنرمنداستادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران0000-0002-5566-3966مهینکرامتی فرداستادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه ملایر، ملایر، ایرانJournal Article20230925“Tawalli” and “Tabarri” Despite the attention and focus given to jurisprudence and theology, less attention has been paid to ethics. In the original sense,“Tawalli” and “Tabarri”meant loving the good and hating the bad respectively.However, in Khwaja Nasir al-Din Tusi’s ethical and mystical thought, they have taken on a new, creative, real, and spiritual meaning that is a psychological state of turning towards and loving God Almighty and seeking to avoid anything other than Him.And from this perspective,the introduction of self-purification and moral training as a criterion and basis for happiness and the formation of itsconceptual model has been established;in thisarticle,we have analyzed his views on the relationship betwee the truthof Tawalli and Tabarri and the conceptual modelof happiness using a descriptive-analytical method and reached these results:” .a) Tawalli and Tabarri, as a sign of religiosity, is a position that can be achieved by controlling animalistic desires (i.e., lust and anger)under the supervision of reason as an inner divine argument. b)Tawalli and Tabarri are a combination of three cognitive, dispositional, and ability elements.c)The truth of Tawalli and Tabarri is the melting and immersion of Tabarri in Tawalli, and the pursuit of Tawalli is purely for the purpose of achieving the position of satisfaction and submission. d) With the help of the tools of achieving Tawalli and Tabarri, namely knowledge,love, migration, and jihad, one can achieve happiness, which means the birth and growth of all moral virtues and mystical positions such as satisfaction, submission,faith, certainty, and ultimately reaching the position of unity(annihilation)به «تولّی وتبرّی» در علم فقه و کلام اسلامی اهتمام جدی شده اما در علم اخلاق کمتر مورد توجه قرار گرفته است. «تولّی و تبرّی» در لغت به معنای دوست داشتن خوبان و دشمنی با بدان است. مهم‌ترین اندیشمند اسلامی که آن را در اندیشه اخلاقی و عرفانی توضیح و تبیین کرده، خواجه نصیرالدین طوسی است. ایشان «تولّی و تبرّی» را به معنایی جدید به کار برده و معتقد است «تولّی و تبرّی» از معنایی باطنی - که حالتی نفسانی و فقط به معنای رویآوردن و دوست داشتن خدای متعال و بیزاری جستن از غیر اوست- به معنایی اخلاقی تبدّل یافته و لذا مقدمه تهذیب نفس و تربیت اخلاقی، معیار و زمینهساز سعادت و تشکیل مدل مفهومی آن قرارگرفته است؛ این مقاله با روش توصیفی تحلیلی دیدگاه خواجه طوسی را درباره رابطه حقیقت «تولّی وتبرّی» با الگوی مفهومی سعادت بررسی کرده و این نتایج به دست آمده است: 1. «تولّی وتبرّی» به‌مثابه نشانه دینداری، مقامی است که با کنترل قوای نفس حیوانی (یعنی شهوت و خشم) تحت نظر عقل به‌مثابه حجت باطنی الهی قابل دستیابی است؛ 2. «تولّی وتبرّی» ترکیبی از سه عنصر معرفتی، گرایشی و توانشی است؛ 3. حقیقت «تولّی وتبرّی» ذوب و استغراق وتبرّی در تولّی و تحصیل تولّی صرف است و این امر شرط دستیابی به مقام رضا و تسلیم است؛ 4. با استمداد از ابزار دستیابی به «تولّی وتبرّی» یعنی معرفت، محبت، هجرت و جهاد میتوان به سعادت، یعنی زایش و رویش تمام فضائل اخلاقی و درجات و مقامات عرفانی مانند رضا، تسلیم، ایمان، یقین و در نهایت دستیابی به مقام اهل وحدت(فنا) دست یافت.https://ethics.isramags.ir/article_189681_5d369bdc310fe8e633709212382b73fc.pdf