تحلیل همزادی اخلاق و تمدّن در نگرش طبیعت گرای مسکویه رازی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشکده الهیات و ادیان، دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

مسکویه رازی در بین اندیشمندان مسلمان، پدر اخلاق مدنی است. او بیش از نیمی از عمر خود را در دستگاه حکومت آل‌بویه گذرانده و دغدغه شکوفایی تمدّن اسلامی دارد. مسئله او چیستی و چگونگی تحقق جامعه متمدّن است و در قالب پنج گام، فرآیند تحقق جامعه متمدن را در آثار خود به تصویر کشیده است. در گام نخست، تعاون و مشارکت اجتماعی را بنیادی‌ترین مفهوم برای یک جامعه متمدن دانسته و بر اساس این مفهوم پایه، از امکان ناپذیریِ تحقق سعادت در بیرون از اجتماع سخن می‌گوید. گام دوم، زیربنای این مفهوم را در نیازهای طبیعی انسان جستجو می کند و زمینه ای برای ارائه نظریه اخلاقیِ قانون طبیعی آماده می سازد. در گام سوم، از دو عامل دین و خرد جمعی برای فعلیت بخشیدن به خصلتِ طبیعی تعاون سخن گفته و با تبیین کارکردهای دین، تأثیر آموزه های دینی بر تقویت مؤانست و مشارکت و در نتیجه همبستگیِ اجتماعی را تبیین نموده است. گام چهارم، غایاتی نهایی و میانی را برای تعاون اجتماعی مشخص نموده و در گام پنجم، برای تحقق این غایات، ساختار حکومت عادلانه و سازوکار نظارت بر حکومت برای رساندن جامعه به غایت نهایی را در قالب قوانین دین و پرسشگری های آزاداندیشانِ خیرخواه پیشنهاد می کند. این مقاله با روش تحلیلی و استنادی، ضمن تبیین این پنج گام، فرآیند تحقق جامعه متمدن و نسبت آن با اخلاق را در نگرش مسکویه رازی تبیین می‌نماید.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzing the twin of morality and civilization according to Miskawayh Razi's thought

نویسنده [English]

  • rahim dehghan
Shahid Beheshti University
چکیده [English]

Miskawayh Razi is the father of civil morality. He has spent more than half of his life in Al Boyah's government and is concerned about the flourishing of Islamic civilization. What is and how the civilized society is realized? This is his main question and in the five steps depicts the process of realizing a civilized society. In the first step, social co-operation and social participation are considered to be the most fundamental concept for a civilized society. Based on this basic concept, he speaks from the impossibility of fulfilling happiness outside the community. The second step is underlying concept of this participation in the natural needs of humans. By this step he prepares a natural ground for his moral theory. In the third step, the two factors of religion and common wisdom were discussed in order to validate the natural nature of the cooperation. By explaining the functions of religion he explained the effect of religious teachings on empowerment participation and consequently social solidarity. The fourth step identifies the final and middle ends for social co-operation. In Step fifth, in order to achieve this goal, a fair governance structure and a mechanism to finalize the society in the form of religious laws and free-thinking questions are proposed. This paper, by analytical method, explains the process of realizing a civilized society in these five steps in the attitude of Miskawayh Razi.

کلیدواژه‌ها [English]

  • co-operation
  • Ethics
  • Civilization
  • Society
  • mysticism